Türkiye-İsrail İlişkilerinde Rotayı Değiştirmek: Hermann Modeli

Authors : Burak Bınarcı
Pages : 193-222
Doi:10.24988/ije.1480312
View : 100 | Download : 100
Publication Date : 2025-03-14
Article Type : Research Paper
Abstract :Türkiye-İsrail ilişkileri 1948’den 1991 Madrid Konferansına kadar inişli çıkışlı bir seyir izlemiştir. Türkiye ve İsrail, 1990lı yıllarda hegemonik güç haline gelen ABD’nin Tahran ve Bağdat’a yönelik çevreleme politikası kapsamında Ortadoğu güvenlik hattının iki önemli aktörü haline gelmiş ve bu doğrultuda iki ülke arasında stratejik ortaklık kurulmuştur. Fakat 2000li yıllara gelindiğinde Türkiye ve İsrail’in çıkarları Irak ve Suriye’de çatışmaya başlamış ve AK Parti iktidarlarının Filistin hassasiyeti de devreye girdiğinde Türkiye’nin İsrail’e yönelik politikası stratejik ortaklıktan denge içinde denge izlemeye dönüşmüştür. Türkiye’nin İsrail-Suriye barışını sağlamak için arabuluculuk girişiminde bulunduğu ve barış müzakerelerinin devam ettiği dönemde İsrail’in Gazze’ye saldırması ve ardından Davos’ta Erdoğan ve Peres arasında yaşanan gerginlik ikili ilişkilerde tansiyonun yükselmesine sebep olmuştur. İsrail’in Mavi Marmara saldırısı sonucu ilişkiler kesilmiş ve Türkiye İsrail’den özür dilemesini, tazminat ödemesini ve Gazze’deki ablukayı kaldırmasını talep etmiştir. Dondurulmuş ilişkilerde ABD teşvikiyle 2013 yılında İsrail’in Türkiye’den özür dilemesiyle normalleşmenin yolu açılmış olsa da 2014 yılı sonuna kadar herhangi bir yakınlaşma görülmemiştir. Bu dönemde Türkiye bir yandan Filistin meselesini içselleştirirken diğer yandan da uluslararası alanda Filistin yönetiminin tanınması için girişimlerde bulunmuş ve İsrail’e olan baskısını devam ettirmiştir. Charles Hermann’ın Rotayı Değiştirmek Modeli dış politikada değişimin doğasını tespit edebilmek için birbirini tamamlayan düzeylerde değerlendirme zemini sunmaktadır. Bu çerçevede çalışmada 2002-2014 yılları arasında Türkiye’nin İsrail politikasındaki değişimin uyum/efor, program, problem/amaç ve uluslararası yönelim kapsamında analizi amaçlanmaktadır.
Keywords : Türkiye-İsrail İlişkileri, Dış Politikada Değişim, Rotayı Değiştirmek: Hermann Modeli, Türk Dış Politikası

ORIGINAL ARTICLE URL