Sürdürülebilirlik ve Ekoturizm Bağlantısına Odaklı Alanyazının 30 Yılı: Sistematik Bir İnceleme ve Bibliyometrik Analiz (1993-2024)

Authors : Ümit Kazan, Zeki Akıncı
Pages : 1-24
Doi:10.17123/atad.1604750
View : 519 | Download : 507
Publication Date : 2025-10-21
Article Type : Research Paper
Abstract :Sürdürülebilirlik ve ekoturizm; ekosistemin, doğal kaynakların ve yerel halk bütünlüğünün mümkün olan en iyi şekilde korunarak gelecek nesillere aktarılmasını vurgulayan kavramlardır. Bu makalenin amacı sürdürü- lebilirlik ve ekoturizm bağlantısına odaklanan alanyazının niceliği hakkında sistemli bir özet sunmak, katkı paylarını değerlendirmek, alanın sosyal yapısını incelemek, mevcut entelektüel yapıyı ve aktörleri keşfetmek, alt araştırma alanlarını belirlemektir. Bu doğrultuda SPAR-4-SLR sistematik inceleme protokolü izlenerek Web of Science veri tabanında 1993-2024 yılları arasında yayınlanmış 1012 makalenin bibliyometrik verileri VOSviewer yazılım aracı ile analiz edilmiştir. Zaman serisi analizi ile alanyazının tarihsel gelişimi incelenerek gelişimde rol oynayan birimlerin katkı paylarını ortaya koyma amacıyla atıf analizleri gerçekleştirilmiştir. Alanyazın özellikle 2005 yılından başlayarak 2021 yılına kadar hızla gelişmiş, sonraki üç yılda ise gelişim hızı kademeli olarak azalmıştır. Alanyazına en yüksek katkıyı sağlayan ülkenin Avustralya olduğu anlaşılmıştır. Yazar katkıları ise yayın sayısı, atıf sayısı, atıf oranı ve entelektüel baskınlık olmak üzere çeşitli değerlendirme başlıkları altında değerlendirilmiştir. Ortak yazar analizi doğrultusunda alanın sosyal yapısının henüz erken bir aşamada olduğu keşfedilmiş, yazarlar ve yazar grupları arasında kapsamlı iş birliklerini teşvik edebilecek boşluklar ortaya konmuştur. Ortak atıf analizleri sonucunda alanda dört baskın ekol belirlenmiş ve önde gelen entelektüel aktörlere dayalı bir referans kümesi oluşturulmuştur. Son olarak gelecek araştırmalar için alanyazının gelişim hızındaki düşüş ve sosyal yapıdaki boşluklar gibi dikkat çekici noktaların yanı sıra bu araştırmada ele alınmayan analiz birimlerinin, analiz türlerinin ve diğer veri tabanlarındaki birikimlerin incelenmesine yönelik çeşitli öneriler ilgili araştırmacıların dikkatine sunulmuştur.
Keywords : Sürdürülebilirlik, Ekoturizm, Bibliyometrik analiz, VOSviewer, SPAR-4-SLR

ORIGINAL ARTICLE URL