Korunan Alanlarda Karbon Yutak Potansiyelinin Değerlendirilmesi: Sarıkum Milli Parkı’nda (Sinop) Arazi Kullanımının Toprak Organik Karbon ve Azot Stokları Üzerindeki Etkisi

Authors : Reşat Akgöz, Murat Doğan, Ahmet Can Tınaz, Orhan Dengiz, Günay Erpul

Pages : 275-286

Doi:10.19159/tutad.1739425

View : 139 | Download : 296

Publication Date : 2025-10-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Sarıkum Milli Parkı özelinde farklı arazi kullanım tiplerinin toprak organik karbonu (TOK) ve toplam azot (N) stokları üzerindeki etkilerini pedolojik ve mekânsal değişkenlik temelinde incelemektedir. Araştırma sahasında orman, sazlık, agropastoral sistem, fındık bahçesi, kumul ve yerleşim alanları gibi heterojen arazi örtüsü birimleri tanımlanmış ve bu birimlerden 0-30 cm derinlikten toplam 44 adet yüzey toprak örneği alınmıştır. Numuneler, uluslararası standartlara uygun olarak fiziksel ve kimyasal analizlere tabi tutulmuş; hacim ağırlığı, organik madde içeriği ve kaba materyal oranı gibi parametreler üzerinden TOK ve N stokları ton ha-1 cinsinden hesaplanmıştır. TOK değerleri 0.50-118.47 ton ha-1, N stokları ise 0.66-26.61 ton ha-1 aralığında değişim göstermektedir. En yüksek stok değerleri, organik madde birikiminin ve hidromorfik koşulların baskın olduğu sazlık ve agropastoral alanlarda; en düşük değerler ise sığ profilli, düşük organik içerikli kumul ve yerleşim alanlarında tespit edilmiştir. Bulgular, toprak derinliği, kil oranı, horizon gelişimi ve arazi kullanım desenlerinin TOK ve N birikimi üzerinde belirleyici olduğunu ortaya koymuştur. Bu kapsamda, korunan doğal ve yarı-doğal ekosistemlerin karbon yutak potansiyelinin sürdürülebilir toprak yönetimi ve iklim değişikliğiyle mücadele stratejileri açısından ne derece kritik öneme sahip olduğu vurgulanmıştır.
Keywords : Yutak alan, Sarıkum Milli Parkı, agropastoral sistem, toprak organik karbon stok, toprak azot stok

ORIGINAL ARTICLE URL