Coğrafi İşaret Tesciline Sahip Balların Mevcut Durumunun Bilimsel Değerlendirilmesi

Authors : Muhammed Aslan, Abdullah Baycar, Ender Sinan Poyrazoğlu, Ebru Akkemik

Pages : 88-101

Doi:10.70562/tubid.1704781

View : 99 | Download : 202

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Review Paper

Abstract :İklim ve topografik çeşitlilik gibi etmenlerin sağladığı bitki zenginliği, Türkiye’yi bal üretiminde nicelik bakımından olduğu gibi nitelik bakımından da eşsiz bir konuma taşımaktadır. Kısa mesafelerde dahi değişebilen bitki örtüsü, birbirine yakın bölgelerde farklı karakteristik özelliklere sahip bal çeşitlerinin üretimine olanak sağlamaktadır. Bu çeşitlik ve özgünlüğün tanınması, yöre ballarının tanıtım ve markalaşma süreçlerine önemli katkılar sunmaktadır. Bu bağlamda, mahreç adı ve mahreç işareti gibi kategorileri içeren Coğrafi İşaret (Cİ) sistemi kritik bir role sahiptir. Son yıllarda pazarlama açısından taşıdığı stratejik önem nedeniyle, üretici örgütleri ve yerel otoriteler tarafından yörelere ait balların coğrafi işaret başvurularının hızla arttığı görülmektedir. Bu çalışmada, TÜRKPATENT resmî veri tabanı (25.11.2025 kesit tarihi) ile çeşitli ikincil kaynaklar kullanılarak Türkiye’de bal grubunda tescil edilen ürünlerin güncel durumu analiz edilmiştir. Bu doğrultuda veri tabanındaki kayıtlar taranmış; bal kategorisinde yer alan ürünler sistematik biçimde belirlenmiş, mahreç işareti ve menşe adı türlerine göre sınıflandırılmış balların başvuru ve tescil süreçleri bakımından değerlendirmeleri yapılmıştır. Elde edilen bulgular; ilgili tarih itibarıyla TÜRKPATENT veri tabanında 29 Menşe Adı ve 6 Mahreç İşareti olmak üzere toplam 35 coğrafi işaretli bal bulunduğunu göstermektedir. Ayrıca bu ürünlerden Bingöl Balı ve Yenice Ihlamur Balının Avrupa Birliği Coğrafi İşaret Tescili almış olması, Türkiye bal sektörünün uluslararası düzeyde tanınırlığı açısından dikkat çekici başlangıç mahiyetinde adımlar olarak öngörülmüştür. Araştırmanın amacı, Türkiye’nin bal üretimindeki yerel çeşitliliğini ve coğrafi işaret sistemindeki konumunu bütüncül bir bakış açısıyla ortaya koymaktır. Türkiye’nin zengin arıcılık potansiyeline karşın, bal ürünleri özelinde gerçekleştirilmiş derli toplu, karşılaştırmalı ve sınıflandırmaya dayalı güncel envanter çalışmalarının sınırlı olması araştırmanın önemini oluşturmaktadır. Bu çalışma; bal ürünlerinin Cİ türlerine göre dağılımını, yöresel çeşitlilik haritasını, tescil süreçlerine başvuran aktörleri ve ürünlerin AB nezdindeki durumunu ortaya koyarak literatüre özgün bir katkı sunmaktadır. Ayrıca Türkiye’nin bal çeşitliliğini kapsayan bu çalışma hem politika yapıcılar hem de arıcılık alanında çalışan araştırmacılar için başvuru niteliğinde güncel bir veri kaynağı mahiyetindedir.
Keywords : Coğrafi İşaretler, mahreç adı, mahreç işareti, yerel bal

ORIGINAL ARTICLE URL