Türk Sinemasında Fantastik: Adsız Cengaver Filminin Greimas’ın Eyleyensel Örnekçesine Göre Çözümlenmesi

Authors : Emrah Doğan

Pages : 1-19

Doi:10.55004/tykhe.1514167

View : 129 | Download : 89

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Dilbilimciler bir anlatıyı anlamak için genellikle iki yöntem kullanırlar: Bunlardan biri V. Propp’un geliştirdiği sözdizimsel metot, diğeri de Levi-Strauss ve Greimas gibi yapısalcıların geliştirdiği paradigmatik metottur. İlk yöntem bir anlatıdaki işlevler üzerine odaklanırken, ikincisi işlevlerin altında yatan derin yapıları çözümler. Propp’un masallar için belirlediği otuz bir işlevi, Greimas eyleyenler olarak adlandırır. Greimas karakterlerin ne olduğuyla değil, ne yaptığıyla ilgilenir ve eylemlerin altındaki derin yapı üzerinde durur. Greimas’ın bu çözümlemesinden hareketle fantastik anlatılar derinlemesine çözümlenebilir. Fantastik anlatılar yapısı gereği masallar, efsaneler ve mitolojilerden beslenir. Sinemada bir tür olan fantastik filmler de Greimas’ın yöntemiyle incelenebilir. Bir dönem Yeşilçam sinemasında B-filmleri kategorisinde bulunan fantastik veya tarihi fantastik olarak adlandırılan filmler bu grupta ele alınabilir. Mevcut çalışma, Türk sinemasında fantastik olarak değerlendirilen Halit Refiğ’in yönetmenliğini yaptığı Adsız Cengaver (1970) adlı filmi Greimas’ın oluşturduğu bu paradigmatik çerçevede çözümlemiş ve bu filmin derin alt yapısını açığa çıkarmıştır.
Keywords : A.J. Greimas, Anlatı, Eyleyenler, Fantastik Filmler, Yeşilçam Sineması.

ORIGINAL ARTICLE URL