Belgesel Sinemada Kapitalist Sistem Eleştirisinin Yeni Biçimci Okuması: Samsara

Authors : Kurtuluş Özgen, Oya Tong
Pages : 286-306
Doi:10.55004/tykhe.1612415
View : 116 | Download : 68
Publication Date : 2025-06-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Kapitalizm, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonraki süreçte ekonomik, siyasal ve özellikle kültürel alanlardaki önemli dönüşümlerin temel sebebi olmuştur. Özünde bir üretim sistemi olan kapitalizm, tüketim süreçlerini de belirlemektedir. Günümüzde bireyler kapitalizmin algı makinasıyla çevrili oldukları için sürekli tetiklenen tüketme ve sahip olma arzusu, modern hayatın doğal bir süreci haline gelmiştir. Kapitalist sistemin temel hedefi, ürettiklerine yönelik talep oluşturmak ve oluşturduğu bu tüketim politikasının genişleyerek büyümesini sağlayıp, sürekliliğini korumaktır. Kapitalist sistemde hem ideolojik olarak manipüle edilen gerçekler hem kültür endüstrisiyle bilinçleri uyuşturulan kitleler üzerinde kurulan eşitsiz güç hem de iktidar ilişkileri gizlenmekte ve böylelikle mevcut sistem meşrulaştırılmaktadır. Bu çalışma, John Grierson’un gerçeğin yaratıcı bir biçimde yorumlanmasıdır şeklinde tanımladığı belgesel sinema evreninde yer alan Ron Fricke sinemasını belgesel sinemada kapitalist sistem eleştirisi yapıp yapmadığını çözümleyerek sinemasına farklı bir bakış açısı sunabilmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın evrenini Ron Fricke sineması, örneklemini ise çalışmanın kuramsal kısmına uygun olarak amaçlı örneklem yöntemi ile seçilen Samsara (2011) isimli belgesel film oluşturmaktadır. Kuramsal çerçevesini belgesel sinemada kapitalist sistem eleştirisinin oluşturduğu çalışmada, seçilen belgesel film nitel araştırma yöntemlerinden yeni biçimci (neoformalist) yaklaşım bağlamında detaylı olarak çözümlenmiştir. Bu bağlamda, anlatı yapısı, öykü (fabula), olay örgüsü (syuzhet), anlam, yabancılaşma, baskın ögeler ve stil gibi temel ölçütler belirlenmiş, belgesel filmin çözümlenmesinde ana izleği bunlar oluşturmuştur. Araştırmanın sonucunda Ron Fricke’nin belgesel sinemasında kapitalist sistem eleştirisi örneği sunduğu belirlenmiştir.
Keywords : Ron Fricke, Samsara, Kapitalist Sistem, Neoformalizm, Belgesel.

ORIGINAL ARTICLE URL