Tarihi Kent Dokularında Yapay Zekâ Destekli Cephe Rehabilitasyonu

Authors : Funda Tan Bayram, Elif Özlem Oral Aydın
Pages : 433-456
Doi:10.55004/tykhe.1625115
View : 72 | Download : 232
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışma, Yapay Zekâ (YZ) araçlarının tarihi çevrelerde mevcut yapıların cephe iyileştirilmesinde kullanılma potansiyelini ve bu araçların geliştirilmesi gereken yönlerini incelemektedir. Bursa Hisar Sit Bölgesi’nde gerçekleştirilen deneysel araştırmada, kentsel sit alanındaki tescilsiz yapılarda köklü yapısal değişiklik gerektirmeyen cephe sağlıklaştırması için YZ araçları kullanılarak alternatif tasarımlar oluşturulmuştur. Çalışma, YZ’nin cephe tasarımı süreçlerindeki rolünü estetik ve işlevsellik açısından değerlendirerek, yerel bağlama duyarlılığı ve kültürel uyumluluğunu test etmiştir. Araştırmada, mevcut geleneksel dokudaki cephe oranları, doluluk-boşluk oranları ve malzeme kullanımı gibi unsurların YZ tarafından algılanma ve yorumlanma kapasiteleri incelenmiştir. Bulgular, YZ araçlarının estetik çeşitlilik sunmada etkili olduğunu ancak yerel bağlam ve kültürel izlerle uyum konusunda sınırlı kaldığını göstermektedir. Kullanılan YZ aracı, mevcut yapıların oranları geleneksel tipolojilere uygun olduğunda daha başarılı sonuçlar üretmiş, ancak bağlam ve kimlik açısından yetersiz kalmıştır. Bu durum, YZ teknolojilerinin yerel bağlama özel veri setleriyle eğitilmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, YZ araçlarının mimarlık pratiğinde yaratıcı süreçlere katkı sağlayabileceği, ancak bu süreçlerde insan müdahalesinin hâlâ kritik bir rol oynadığı vurgulanmıştır. Gelecekte, bu araçların yerel bağlamları derinlemesine analiz edebilmeleri için veri zenginleştirme ve bağlama özel eğitim yöntemleriyle geliştirilmesi önerilmektedir. Böylece, tarihi çevrelerde kapsayıcı, sürdürülebilir ve bağlama duyarlı tasarım yaklaşımlarının teşvik edilmesi mümkün olacaktır.
Keywords : Yaratıcı Yapay Zeka, Cephe Tasarımı, Tarihi Koruma, Bağlama Duyarlı Tasarım

ORIGINAL ARTICLE URL