ELEŞTİREL ETNOGRAFİ: GÜÇ VE TEMSİL ODAĞINDA DÖNÜŞTÜRÜCÜ BİR NİTEL DESEN ARAYIŞI

Authors : Mehmet Çakır, Melek Açıkalın

Pages : 206-226

Doi:10.58635/ufuksbedergi.1801863

View : 72 | Download : 112

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu araştırmanın temel amacı, nitel araştırma desenlerinden biri olan ve geleneksel etnografi başlığında tartışılan ancak eleştirel bir alternatif sunma potansiyeline sahip olmasına karşın, araştırmacılar tarafından henüz yeterince ilgi görmemiş eleştirel etnografi yaklaşımının, sosyal gerçekliğin kavranma biçimlerine sunduğu/sunabileceği katkıları değerlendirmektir. Bu doğrultuda çalışmada öncelikle, nitel araştırmanın insan deneyimini anlamlandırmaya dayalı doğası, yorumlayıcı paradigmayla olan ilişkisi ve nicel yöntemlerden ayrıldığı noktalar kuramsal olarak incelenmiştir. Ardından, kültürel pratiklerin ve toplumsal etkileşimlerin derinlemesine incelenmesini hedefleyen etnografik araştırma yaklaşımının sosyal bilimlere sağladığı metodolojik ve epistemolojik katkılar analiz edilmiştir. Toplumsal yapı içindeki güç ilişkilerini, eşitsizlik biçimlerini ve kültürel yeniden üretim süreçlerini sorgulayan eleştirel etnografinin geleneksel etnografiden farkları, amaçları, eleştirel etnografların bir araştırmadaki rolü ve bu desende katılımcı konumunun eleştirel niteliği üzerinde durulmuştur. Son tahlilde her iki niteliksel desen, güçlü ve zayıf yönleri, sosyal bilimlere sundukları kavrayış biçimleri ve araştırma sürecindeki etik ve metodolojik farklılıklar bakımından karşılaştırmalı olarak tartışılmıştır. Çalışmada, sosyal bilimlerde anlamaya, yorumlamaya ve eleştirel dönüşüme dayalı araştırma perspektiflerinin önemini vurgulayarak, niteliksel araştırma desenlerinin sosyal gerçekliğin çok boyutlu doğasını kavramada sunduğu katkıları belirtilmektedir. Çalışma, pozitivizmin sosyal bilimlerdeki yerinin sorgulanmasıyla ortaya çıkan niteliksel araştırma geleneğinin metodolojik temellerini ve bu gelenek içerisinde araştırmacının -kendi toplumsal ve kültürel bağlamı içinde anlamaya yönelik- epistemolojik yönelimini sosyolojik bir bakışla ele almasıyla önemli bulunmaktadır. Bu çalışma ile sosyal bilimlerde yalnızca anlamaya değil, aynı zamanda eleştirel farkındalık ve toplumsal dönüşüm sağlamaya yönelen bir nitel araştırma deseni olan eleştirel etnografinin metodolojik çeşitlilik ve epistemolojik derinlik kazandıran bir yaklaşım olduğu ortaya konulmaktadır.
Keywords : Nitel Araştırma, Etnografi, Eleştirel Etnografi

ORIGINAL ARTICLE URL