Ortaçağ’da Ulemânın İktidara Karşı Kullandığı Dil/Üslûb Örneği: Abdü’l-Kayyûm, “İmam Gazzâlî’nin Mektupları” Adlı Eserinin Değerlendirmesi

İmam Gazzâlî’nin Selçuklu hükümdarlarına, vezirlerine, veliahtlarına ve zamanının ilim insanlarına hitâben yazdığı mektupların toplandığı eser olan Abdü’l-Kayyûm tarafından hazırlanan İmam Gazzâlî’nin Mektupları, ortaçağda ulemânın iktidara hitâben kullandığı dil ve üslûbu anlatması bakımından mühimdir. Eserde iktidara gönderilen mektuplarda, gününün yenileyicisi olan ve zâlimlere boyun eğmeyi reddeden tam bir şuur yansıtılmaktadır. Bu mektuplar aynı zamanda, çağının olaylarını yansıtması bakımından da ilgi çekicidir. Gazzâlî’yi, Selçuklu hükümdarlarını, yetkililerini, kayırma, taraf tutma, adaletsizlik ve rüşvet gibi, o dönemde toplumun temel hastalıkları konusunda ikâz ettiği üslûbu incelendiği vakit bu mektuplara ilgi daha da artmaktadır. Tavsiyelerini sunarken âyet-i kerîmeler ve hadîs-i şerifler çerçevesinde hareket etmiştir. Bu çalışmada, iktidara karşı kullanılacak dile örnek teşkil etmesi açısından Abdü’l-Kayyûm’un “İmam Gazzâlî’nin Mektupları” adlı bu eserinin uslûbî değerlendirmesi yapılmıştır.