Toplumsal Bütünleşme ve Toplumsal Ayrışma Bağlamında Milliyetçiliğin Eleştirel Analizi: Milliyetçi Hareket Partisi Üzerinden Bir İnceleme

Milliyetçiliği, modernist bir bakış açısıyla değerlendiren kuramcılar; milliyetçiliğin asimilasyonist süreçle etnik azınlıkları baskın gruplar içinde eritme veya “gelenek icat etme” gibi enstrümanlar kullanarak “sosyal bütünleşme” amacına hizmet ettiğini iddia etmişlerdir. Makalede milliyetçiliğin Türkiye’deki ana akım temsilcisi olan Milliyetçi Hareket Partisi’nin (MHP) sosyal bütünleşme işlevini yerine getirip getirmediğinin sorunsallaştırılması hedeflenmiştir. Makalenin amacı, MHP’nin Türkiye’deki sosyal bütünleşme ihtiyacına ne ölçüde cevap verebildiğini sorunsallaştırarak araştırmaktır. MHP’nin örnek olay analizi üzerinden milliyetçiliğin toplumsal bütünleşmeye mi yoksa toplumsal ayrışmaya mı hizmet ettiğini karşılaştırmalı bir perspektiften inceleyen çalışmada, ilkin toplumsal bütünleşme ve ayrışmaya yönelik yaklaşımlar incelenmiştir. Sonrasında MHP özelinde milliyetçiliğin toplumsal bütünleşme ve toplumsal ayrışma işlevi ile ilişkiselliği eleştirel bir biçimde analiz edilmiştir. Makale, nitel bir araştırmadır. Doküman analizi yoluyla toplanan veriler, yorumsamacı ve betimleyici bir yöntemle analiz edilmiştir. Bu bağlamda parti liderlerinin kongre konuşmaları, seçim beyannameleri, MHP ve milliyetçilik konularında yazılan kitaplar, tezler ve makaleler incelenmiştir. Makalede, ulus-devletin temel ideolojisi olan milliyetçiliğin bütünleştirici söylemlerinin aslında dışlayıcı bir nitelik taşıdığı MHP somut örneği üzerinden gösterilmeye çalışılmıştır.