Hz. Peygamber’in Yönetiminde Liyakat İlkesi ve Attâb b. Esîd’in Mekke Valiliği

İnsanlık tarihi her zaman hak ile batılın, iyi ile kötünün, kudretli ile zayıfın, cesur ile korkağın, âdil ile zalimin mücadelesine sahne olmuştur. Tarih bu mücadeleyi her ne kadar toplumların hükümdarları şahsında kayda geçirmiş olsa da gerek salt fiziki hududu gerek nüfuz ve hakimiyet sınırları açısından idarecilerin beşerî kudretleriyle tek başlarına böylesine büyük bir organizasyonu yönetmesinin mümkün olmadığı izahtan varestedir. Bu durum ise liyakat ve ehliyet sahibi şahıslardan müteşekkil bir idarî kadroyu, planlı ve programlı bir teşkilat yapısını, fevrilik, duygusallık, basiretsizlik ve ferasetsizlik gibi zaaflardan uzak bir devlet aklını ve hareket kabiliyetini elzem kılmaktadır. Müslümanlar özelinde bahse konu yönetim modelinin örneği en müşahhas bir biçimde Hz. Peygamber döneminde Medine İslâm Devletinde görülmektedir. Bu çalışmada Hz. Peygamber’in yönetim ilkelerinden olan liyakat ilkesi ele alınacak ve Müslüman olduktan çok kısa bir süre sonra İslâm’ın öncülerinden ve ashâbın büyüklerinden pek çok isim varken Mekke valiliğine tayin edilen Attâb b. Esîd’in (ö.13/634) sorumluluk yönüyle hassas, mevki itibariyle muteber olan bu göreve tercih edilmesi üzerine kapsamlı ve mukayeseli düşünme gayreti gösterilecektir.