Süleymânnâme-i Kebîr`in Murg-ı Aceb Hikâyesinde Roller

Authors : Kadriye YILMAZ, Havva KOÇ

Pages : 32-42

View : 73 | Download : 78

Publication Date : 2023-07-13

Article Type : Research Paper

Abstract :15. yüzyıl sonlarında Anadolu’da yaşayan Firdevsî, ünlü Fars şairi Firdevsî-i Tûsî insert ignore into journalissuearticles values(ö.insert ignore into journalissuearticles values(ölüm);1020);’nin mahlasını almış ve buna eklenen “Türk”, “Rûmî”, “Tâvil”, “Uzun” sıfatlarıyla ondan ayrılmıştır. Kırkın üzerinde eseri bulunan Firdevsî-i Rûmî’nin bilinen en hacimlisi eseri, 81 ciltten oluşan Süleymânnâme-i Kebîr’dir. Yazar bu ciltlerde farklı sahalardaki pek çok bilgi ve hikâyeyi bir araya getirerek zengin bir veri kaynağı oluşturur. Bunlar, Süleyman peygamberin etrafında teşekkül ettiklerinden eserinin tamamını, Süleymânnâme olarak adlandırır. Bu makalede, Süleymânnâme’nin 28. cildinin 4. meclisinde yer alan kuşlarla ilgili sekiz hikâye ele alınmış ve bu hikâyelerden birisi olan “Murg-ı Aceb” kıssası analiz edilmiştir. Başta yazmanın tanıtımı ve özetine, kuşlar hakkındaki sekiz hikâyeye, kuşların lideri, yarı insan yarı kuş olan Tekvîn insert ignore into journalissuearticles values(Kastâgûhinûriş); ile Süleyman peygamber çerçevesinde bulunan üç hikâyeye yer verildi. İncelemede bu çerçevenin içindeki hikâyelerden biri Murg-ı Aceb hikâyesi, Greimas’ın “eyleyenler kuramı”na göre insert ignore into journalissuearticles values(model of actantial); tahlil edildi. Kuram, anlatılardaki şahısların altı rol insert ignore into journalissuearticles values(özne, nesne, yönlendiren, yardımcı, engelleyen, yararlanan); olarak tespitidir. Greimas, bir anlatıdaki rolleri önce yönlendirme, güç, iş ve takdir adını verdiği kesitlere ayırarak bulur. Greimas’ın yöntemine uygun olarak Murg-ı Aceb hikâyesinin kesitleri ortaya konmuş ve bu kesitlerdeki kahramanların rolleri analiz edilmiştir.
Keywords : Firdevsî i Rûmî, Greimas, kesitler, eyleyenler kuramı, kuş hikâyeleri, Murg ı Aceb, Süleymânnâme

ORIGINAL ARTICLE URL