Eğitim Bilimlerinde Çeşitlilik, Eşitlik, Kapsayıcılık ve Aidiyet (ÇEKA): Sistematik Bir Derleme

Authors : Esra Töre

Pages : 646-674

Doi:10.19171/uefad.1710985

View : 269 | Download : 625

Publication Date : 2025-12-27

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu çalışma, uluslararası literatürde DEIB (Diversity, Equity, Inclusion, Belonging) olarak tanımlanan kavramsal çerçevenin Türkçedeki karşılığı olan ÇEKA (Çeşitlilik, Eşitlik, Kapsayıcılık, Aidiyet) temelinde, Türkiye’de Eğitim Bilimleri alanında yazılmış lisansüstü tezlerin eğitsel yansımalarını sistematik biçimde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Sistematik derleme yöntemiyle yürütülen çalışma, PRISMA yönergeleri doğrultusunda tasarlanmıştır. Belirlenen ölçütler temelinde incelenen 60 tez içerik, yöntem ve eğitim kademesi bağlamında değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, tezlerin büyük bölümünün “çeşitlilik” (özellikle çokkültürlülük ve farklılıkların yönetimi) ve “aidiyet” (örgütsel bağlılık ve toplumsal kapsama) ekseninde yoğunlaştığını; “eşitlik” ve özellikle “kapsayıcılık” temalarının ise daha az işlendiğini göstermektedir. Yöntemsel olarak tezlerin çoğunluğu nicel ve betimsel desenlerde yapılandırılmış, veri toplama aracı olarak ağırlıklı biçimde anket kullanılmıştır. Uygulamaya dönük katkı açısından, çözüm önerilerinin çoğu teorik düzeyde kalmakta; somut, özgül ve uygulanabilir modeller içermemektedir. Bu durum, akademik üretimde kuramsal yoğunluğun yüksek; saha ile bağlantının ise zayıf olduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma, Türkiye’deki ÇEKA odaklı tezlerde kavramsal bütünlüğün eksikliği, yöntemsel tekdüzelik ve uygulamaya dönük rehberlerin yetersizliğine dikkat çekmektedir. Çalışma, bu alanın bütüncül kuramsal çerçevelerle desteklenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, nitel ve eylem temelli araştırmalarla birlikte somut eğitim politikalarına ihtiyaç duyulduğuna işaret etmektedir.
Keywords : Çeşitlilik, Eşitlik, Kapsayıcılık, Aidiyet, Eğitim Bilimleri, Sistematik Derleme

ORIGINAL ARTICLE URL