OSMANLI TAŞRA YÖNETİMİ ÇALIŞMALARINDA COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN (CBS) KULLANIMI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME VE YÖNTEM ÖNERİSİ: HUDÂVENDİGÂR SANCAĞI ÖRNEĞİ

Authors : Nilüfer Alkan Günay

Pages : 719-738

Doi:10.21550/sosbilder.1637640

View : 105 | Download : 107

Publication Date : 2025-07-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı eyalet düzeninde, her sancağın gelirlerine göre değişkenlik gösteren alt birimlere ayrılmasından dolayı, sancakların idarî anlamda nasıl ve neden birbirlerinden farklılaştıkları tahrir defterlerine dayanan araştırmalar ile ortaya konulmuştur. Ancak, bilhassa kadı sicillerinde tahrir defterlerinde gördüğümüzden çok daha ayrıntılı bir yönetim düzeni olduğu, serbestiyet üzere yönetimle açıkladığımız çoğu yetki alanının da aslında mekânsal açıdan tekrar tekrar bölündüğü görülmektedir. Bu makalede 16. yüzyılda Osmanlı sancak yönetiminin ayrıntılarının bütüncül bir bakış açısıyla görülebilmesi için, tek bir sancağın yönetim düzeni hakkında veri içeren başta tahrir defterleri ve kadı sicilleri olmak üzere farklı amaç ve formatlarda oluşturulmuş arşiv kaynaklarının Coğrafi Bilgi Sistemleri ile analizi önerilmektedir. Osmanlı tarihi araştırmalarında CBS analizine başvurulması ya da tahrir defterleri ile kadı sicillerinin beraber kullanımı yeni değildir. Ancak idare tarihi araştırmalarında belirtilen derecede kapsamlı bir sancak yönetimi analizi henüz yapılmamıştır. Bu çerçevede makalede CBS’nin Osmanlı tarihi araştırmalarında kullanımı ve taşra yönetimi çalışmalarına getirebileceği yenilikler Hudâvendigâr sancağı üzerinde örneklendirilerek ele alınmıştır.
Keywords : Osmanlı idare tarihi, CBS (Coğrafi Bilgi Sistemleri), sancak yönetimi, Hudâvendigâr sancağı, yetki alanı

ORIGINAL ARTICLE URL