KENTSEL BİR BÖLGEDE ATMOSFERİK PCDD/F KONSANTRASYONLARI KULLANILARAK TOPRAK VE SUCUL ORTAMLARDAKİ SEVİYELERİNİN TAHMİN EDİLMESİ

Authors : Berke Güleğen, Abdul Alim Noori, Yücel Taşdemir

Pages : 591-608

Doi:10.17482/uumfd.1687767

View : 48 | Download : 48

Publication Date : 2025-08-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Poliklorlu dibenzo-p-dioksinler ve dibenzofuranlar (PCDD/F’ler) Stokholm Sözleşmesi’nin EK-C kısmında listelenmiş, insan ve çevre sağlığı açısından önemli risk teşkil eden kalıcı organik kirleticilerdendir. PCDD/F’ler kaynaktan salındıktan sonra atmosferik çökelme ve dağılım mekanizmaları ile toprak ve su ortamına karışabilmektedirler. Biyolojik olarak zor bozunabilme özellikleri sayesinde bu ortamlarda yaygın olarak bulunabilmekte ve farklı canlı ve ortamlara taşınabilmektedirler. PCDD/F’lerin farklı ortamlardaki konsantrasyon seviyelerinin belirlenmesi bu kirleticilerin davranış mekanizmalarının anlaşılması açısından önem taşımaktadır. Türkiye’de toprak ortamı için oldukça az sayıda ölçüm verisi bildirilmiş olup sucul ortam için bildirilen herhangi bir veri bulunmamaktadır. Bu çalışmada Bursa şehrinin kentsel bir bölgesinde dört mevsimi kapsayacak şekilde ölçümü yapılmış olan atmosferik PCDD/F konsantrasyonları kullanılarak çeşitli denge durumu eşitlikleri yardımı ile toprak ve sucul ortamlardaki PCDD/F konsantrasyon seviyelerinin araştırılması amaçlanmıştır. Buna göre toprak ve sucul ortam için hesaplanan ortalama PCDD/F konsantrasyonlarının sırasıyla 702,74±553,74 pg/g (21,14±13,41 pg TEQ/g) ve 0,8±0,61 pg/L (0,12±0,08 pg TEQ/L) olduğu belirlenmiştir. Bu değerlerin literatürde bildirilen çeşitli çalışmalar ile uyum içinde olduğu görülmüştür. En yüksek konsantrasyon değerleri iki ortam için de kış ayları için hesaplanmış, mevsimsel etkinin konsantrasyon seviyeleri üzerindeki etkisi açıkça gözlemlenmiştir.
Keywords : Dioksin, dağılım katsayısı, denge durumu, Henry yasası, su, toprak

ORIGINAL ARTICLE URL