Bir Üniversite Kantininde Satılan Yiyeceklerin Karbon Ayak İzi ve Su Ayak İzi Değerlerinin Belirlenmesi: İstanbul Örneği

Authors : Çağla Pınarlı Falakacılar, Gamzegül Bilginer Diler, Merve Özvar Kütük

Pages : 51-60

View : 152 | Download : 209

Publication Date : 2025-12-24

Article Type : Research Paper

Abstract :Küresel düzeyde hem açlık hem de obezite artışıyla birlikte, dünya nüfusunun büyümesi yeterli ve dengeli beslenme hedeflerine ulaşmayı güçleştirmektedir Bu durum, sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda hem çevresel hem de toplumsal açıdan dengeli besin sistemleri kurulmasını ve çevreye duyarlı diyetlerin teşvik edilmesini zorunlu kılmaktadır. Sürdürülebilir besin sistemlerinin çevresel etkisinin ölçülmesinde ekolojik, su ve karbon ayak izleri gibi göstergeler hayati önem taşımaktadır. Bu çalışma, İstanbul’daki bir üniversitenin kantininde en çok satılan 18 yiyeceğin karbon ve su ayak izi değerlerini hesaplayarak çevresel etkileri karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Eylül–Kasım 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilen çalışmada, satılan yiyeceklerin bir porsiyon için reçeteleri alınmış olup, reçetelerde yer alan her besin ile kalori hesabı yapılmıştır. Kantinlerde satılan yiyeceklerin karbon ayak izi ve su ayak izlerinin hesaplaması için, ilk öncelik olarak Türkiye ve Akdeniz bölgesine özgü besinlerin ayak izi değerlerini içeren veri tabanları kullanılmıştır. Belirtilen veri tabanlarında istenilen besinlere ulaşılamaması durumunda, yeni veri tabanları gözden geçirilmiştir. Araştırmanın sonucunda, karbon ayak izi ve su ayak izi sırasıyla en yüksek sosis spesiyelde (2066,2 g CO₂-eşd, 2863,0 litre), en düşük beyaz peynirli tostta (361,4 g CO₂-eşd, 372,5 litre) bulunmuştur. Elde edilen bulgular, üniversite kantinlerinde satılan yiyeceklerin çevresel etkilerinin göz ardı edilemeyecek düzeyde olduğunu ortaya koymakta ve sürdürülebilirlik odaklı yiyecek tercihlerinin yapılması gerektiğini vurgular niteliktedir.
Keywords : karbon ayak izi, su ayak izi, sürdürülebilir beslenme

ORIGINAL ARTICLE URL