II. DÜNYA SAVAŞINDA TÜRK DIŞ POLİTİKASI; NEOKLASİK REALİST KURAM VE ORTA GÜÇTE DEVLET KAVRAMI PERSPEKTİFİ

Authors : Halil Altas

Pages : 76-92

View : 137 | Download : 31

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :İkinci Dünya Savaşı, insanlığın ortak yaşadığı en büyük felaket olmuştur. Dünya tarihinde birçok ilklerin yaşandığı bu savaş, beş kıtada etkili olmuş ve yaklaşık 100 milyon insan, hayatını kaybetmiştir. Türkiye doğru politikalar izleyerek bu büyük felaketin dışında kalmaya muvaffak olmuştur. Fakat, savaşın dışında kalması meşakkatli olmuş ve savaşın sonunda yalnız bırakılmıştır. Savaş süresince, Türkiye’nin siyaseti iki dönemde farklılaşmıştır. 1939-1942 yılları arasında, yani Almanların üstünlüğü döneminde, Ankara, Almanya ile de ilişkiler kurmuş ve Almanya’ya krom ihraç etmiştir. 1942-1945 döneminde ise, savaşa girmesi için Müttefik Devletlerin, bilhassa İngiltere’nin yoğun baskısı altında kalmıştır. Bu dönemde Türkiye, Almanlarla ilişkilerini kesmiş ve Müttefiklerin tarafında daha sıkı yer almıştır. Fakat, savaşa katılmadığı için, savaş sonrasında Stalin karşısında yalnız bırakılmıştır. Bu yalnızlığından kurtulmak için, Kore’ye asker göndermiştir. Bu nedenle, Türkiye’nin 1950 yılında Kore’ye tugay sevk etmesi, İkinci Dünya Savaşı’ndaki dış politikasının bir devamı olarak ortaya çıkmıştır. Çünkü, bu siyasetinin karşılığı olarak, Nato’ya alınmış ve yalnızlığından kurtulmuştur. Türkiye’nin savaş boyunca takip ettiği siyaset, uluslararası ilişkiler bilim dalında neoklasik realist teoriyle açıklanabilir. Zira, savaş dışı kalmasında, süreci başından sonuna kadar bizzat yöneten İsmet İnönü’nün kişisel algıları etkili olmuştur. Ayrıca, Ankara’nın dış politikaları, söz konusu teorinin içinden orta güçte devlet kavramına uygun olarak ortaya çıkmıştır. Türkiye, orta güçte devlet kavramına uygun olarak, savaşan iki tarafla da anlaşmalar yapmış ve harbin gidişatına göre davranışlar sergilemiştir. Savaş boyunca tarafsız değil, fakat savaş dışı pozisyonda kalmıştır.
Keywords : Savaş, politika, teori, kavram

ORIGINAL ARTICLE URL