MEGALİ İDEA’NIN ZİRVE NOKTASI: YUNANİSTAN’IN İSTANBUL’U İŞGAL PLANI (1922)

Authors : Çağla Derya Tağmat
Pages : 525-548
Doi:10.53838/ankarad.1841507
View : 74 | Download : 66
Publication Date : 2025-12-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Yunanistan’ın kuruluş yıllarından itibaren önemli bir motivasyon kaynağı olarak tasarlanan ve Eleftherios Venizelos’un 1910 yılında başbakan olmasıyla 1920 yılına kadar devletin resmi dış politika ilkesi olarak geliştirilen Megali İdea, doğrudan Osmanlı coğrafyasını hedef almış ve 19. yüzyıldan itibaren Doğu Sorunu’ndan beslenerek nihayetinde 1919 yılında Yunan ordusunun İzmir’e çıkmasıyla önemli bir aşama kaydetmiştir. Odak noktası İstanbul olan ve Türk Millî Mücadele döneminde Yunanistan’ın Anadolu’daki işgal girişimlerinin söylemi haline de gelen ve dönemin büyük güçleri tarafından da desteklenen bu ideoloji, ister istemez İtilaf Devletleri’nin bazı hedefleriyle ortak paydada birleşmiştir. Avrupalı devletlerin Osmanlı’yı parçalamak üzerine kurguladıkları Doğu Sorunu, Megali İdea’yı beslemiş, İtilaf Devletleri’nin Anadolu’daki gölgesi olan Yunanistan, İzmir’in işgali sonrasında Batı Anadolu kıyıları ve Trakya’da da varlık göstermeye başlamıştır. Yunanistan’da 1920 yılında gerçekleşen hükümet değişimi Megali İdea’nın uygulanmasında herhangi bir farklılık yaratmazken, 1922 yılına kadar daha da cesur adımlar atılmasına neden olmuştur. Yunanistan’ın Sakarya Meydan Muharebesi’nde Türk kuvvetleri karşısında yenilmesi, uzlaşının zorluğu, savaşı bitirme isteği ve Megali İdea’yı tamamlama arzusu, 1922 yılında çılgınca bir karar almasına neden olmuştur. Yunanistan İtilaf Devletleri’ne İstanbul’un işgal edileceğine dair bir nota yollamıştır. İtilaf Devletleri tarafından 1921 yılında ‘Tarafsız Bölge’ olarak ilan edilen İstanbul ve Boğazlara yönelik Yunanistan’ın attığı bu cesur adım, çok ciddi bir tepkiyle karşılanmıştır. 1922 yılında Yunanistan’ın İstanbul’u işgal girişimini konu alan bu çalışmada, konu Yunanistan ile İtilaf Devletleri arasında gerçekleşen yazışmalar, Yunanistan Dışişleri Bakanlığı belgeleri ve süreli yayınlar çerçevesinde ele alınacak ve olayın diplomatik boyutu ve yarattığı kriz analiz edilecektir.
Keywords : İstanbul, İşgal, İtilaf Devletleri, Megali İdea, Yunanistan

ORIGINAL ARTICLE URL