GELENEKSEL EL DOKUMACILIĞIMIZDA RESİMSEL ÖZELLİĞİYLE NADİR RASTLANAN CAMİ TASVİRLİ BİR HALI SECCADE ÖRNEĞİ

Authors : Adem Çelik

Pages : 285-300

Doi:10.46452/baksoder.1781162

View : 41 | Download : 85

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Halıların işlevsel ve ruhsal olarak dini mekânlarla bütünleşmesi, mihrap motifli seccadeleri ortaya çıkarmıştır. “Kâbe, cami, mihrap, sütun, kandil, ibrik vs.” sembollerle bezenerek, hem camide, hem de evin içerisinde birer tablo kimliği almıştır. Anadolu’nun farklı yörelerinde cami mimarisinin iç mekânlarındaki elemanların yanı sıra caminin dış görünümünü bütünüyle ele alan tasvirler de yer almıştır. Mimari detaylar, dokuyucuların gerçek cami mimarisinden ilham aldığını göstermektedir. Niğde’ye bağlı Çamardı İlçesi’nde yüzyıllardır süregelen zengin bir el dokumacılığı geleneğinin önemli bir parçası olarak örneğimizdeki “Cami Tasvirli Halı Seccadeyi” ortaya çıkarmıştır. Maden/Çamardı/Niğde halılarındaki manzara tasvirleri, bunların içinde özellikle seccadelerdeki cami içi elemanların (mihrap, sütun vs.) kullanması yaygındır. Ancak, bu yörede cami tasvirli olarak alışılagelmişin dışında karşımıza çıkan, caminin dışarıdan resmedildiği nadir ve özgün bir örnekle karşılaşmaktayız. Ali ERDEM evinde rastladığımız bu Maden/Çamardı halı seccade; “iki minaresi, kubbesi, taç kapısı, iki taraftaki şadırvan/sebil ve avludaki ağaçları ile” plastik etkili, mekânsal hacmi olan, perspektif ve derinlik kabiliyetinin yüksek olduğu görülen ve orta kısımdaki cami tasvirlerini çevreleyen diğer motiflere göre çok daha az stilize olmuş, nadir rastlanan bir cami tasvirli örnek karşımıza çıkmaktadır. Caminin dış cephe unsurlarının en ince detaylarını üzerinde barındırmaktadır. Makalemize konu olan Maden/Çamardı halı seccadesini diğerlerinden farklı kılan en önemli husus, eserin resim sanatının temel elemanları olan; plastik değerler, mekânsal hacim olgusu, perspektif ve derinlik kabiliyetinin yüksek olmasındandır. Burada halıyı dokuyan kişinin iyi bir usta dokuyucu olduğu gibi, resim ve renk kabiliyeti olan, usta bir ressam olduğunu da anlıyoruz.
Keywords : El Dokumacılığı, Halı Seccade, Maden/Çamardı/Niğde, Cami, Tasvir.

ORIGINAL ARTICLE URL