Doğal Dil İşleme, Derin Öğrenme ve Metin İşleme: Çeviri Süreçlerine Yönelik Bir İnceleme

Authors : Derya Oğuz

Pages : 166-195

Doi:10.63673/Lotus.1659574

View : 71 | Download : 58

Publication Date : 2025-06-24

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu çalışmada yapay zekanın önemli bileşenleri olan doğal dil işleme (DDİ) ve derin öğrenme modelleri çok yönlü olarak incelenmiş; bu doğrultuda yapay sinir ağları üzerinde gerçekleşen metin işleme süreçleri, çeviri bakımından ele alınmıştır. Yapay sinir ağlarının gelişimi ve dolayısıyla derin öğrenme algoritmalarının yaygınlaşması, doğal dil işleme alanında önemli gelişmelere yol açmıştır. Yapay zekâ alanında büyük bir dönüşümle yerini alan nöral makine çevirisi, çeviri dünyasını tartışmalara açmıştır. Nöral makine çevirisinin henüz insan düzeyinde güvenilir çeviri yapıp yapmadığı tartışılsa da çevirmenlere sağlayacağı hız ve kolaylık, şüphesiz endüstri 4.0 çağında dijitalleşme ve otomasyona katkı sunacaktır. Doğal dil işleme bilgisayarların insan dilini işlemesi amacıyla çeşitli yöntemler kullanmaktadır. Bu yöntemler arasında yapay sinir ağlarından oluşan derin öğrenme algoritmaları, günümüz uygulamalarını ve nöral makine çevirisini domine etmektedir. Bu doğrultuda doğal dil işlemede ve derin öğrenme mekanizmalarında çeşitli metin işleme süreçleri gerçekleşmektedir. Metin işleme süreçleri dil modelinde kullanılan mimarinin niteliğine bağlı olarak değişiklik arz edebilir. Çalışmada en güncel dil mimarileri ve özellikleri incelenerek dil modellerine içkin metin işleme süreçleri, insan beyninin dil işleme süreçleri ile karşılaştırılarak betimleyici ve analitik bir yaklaşım çerçevesinde ele alınmıştır. Çalışma, doğal dil işleme ve derin öğrenme teknolojilerinin gelecekte çevirmenlik mesleğinde önemli bir rol oynayacağı gerçekliğini ve çevirmenlerin bu dönüşüme karşı teknolojik gelişmeleri takip etmeleri gerekliliğini ortaya koymuştur.
Keywords : doğal dil işleme, derin öğrenme, metin işleme süreçleri, çeviri.

ORIGINAL ARTICLE URL