Kapitalizmin Bilinçdışı: Libidinal Ekonomi, Hedonik Tüketim ve Arzunun Yönlendirilmesi

Authors : İsmet Emir Kudubeş, Kerim Eser Afşar

Pages : 517-538

Doi:10.29216/ueip.1645925

View : 62 | Download : 188

Publication Date : 2025-10-06

Article Type : Research Paper

Abstract :Çalışma, Freudyen ekonomi perspektifinden hedonik tüketimi inceleyerek, kapitalizmin bilinçdışı süreçleri nasıl yönlendirdiğini analiz etmektedir. Freud’un haz ilkesi başta olmak üzere Lacan’ın arzu teorisi, Lyotard’ın libidinal ekonomi anlayışı ve Žižek’in fantezi ekonomisi kavramlarıyla, kapitalizmin tüketimi nasıl sürdürülebilir kıldığı tartışılmaktadır. Çalışma, tüketimin yalnızca ekonomik bir faaliyet değil, bilinçdışı süreçlerin yönlendirdiği bir arzu yönetim mekanizması olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda ele alınan kavramlardan biri olan hedonik tüketim, bireyin yalnızca işlevsel ihtiyaçlarını karşılamakla kalmayıp, bilinçdışı arzularını ve duygusal tatmin beklentilerini gidermek amacıyla gerçekleştirdiği tüketim biçimi olarak tanımlanmaktadır. Libidinal ekonomi ise, insanların ekonomik kararlarının sadece rasyonel hesaplara dayanmadığını, arzu, haz, dürtü gibi bilinçdışı unsurlar tarafından da yönlendirildiğini savunmaktadır. Elde edilen sonuçlar, kapitalizmin tatminsizlik duygusunu yeniden üreterek bireyleri sürekli tüketmeye yönlendirdiğini göstermektedir. Bu bağlamda, hedonik tüketimin psikanalitik ekonomi çerçevesinde ele alınması gerektiği savunulmaktadır. Çalışma, teorik çözümleme yöntemiyle psikanalitik ekonomi literatürü üzerinden metin ve kavramsal çerçeve analizi sunmaktadır.
Keywords : Freudyen iktisat, hedonik tüketim, libidinal ekonomi, bilinçdışı süreçler, kapitalizm

ORIGINAL ARTICLE URL