OSMANLI DEVLETİ’NDE KARAFERYE KIPTÎLERİNİN SOSYO-DEMOGRAFİK YAPISI

Authors : Yasin ERSİN

Pages : 147-157

Doi:10.59445/ijephss.1251655

View : 53 | Download : 25

Publication Date : 2023-04-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı Devleti’nde Kıptî-Çingene taifesi, can, mal ve namusları güven içinde yaşayan bir topluluktur. Bu taife insanları Osmanlı nüfus defterlerinde Kıpti başlığı adı altında Müslüman ve Gayrimüslim Kıptîler şeklinde sınıflandırılmıştır. Makalemiz Kıpti-Çingene taifesi insanlarının genel olarak Osmanlı Devleti’ndeki durumunu, özel olarak Kareferye Kazası baz alınarak sosyal, demografik ve ekonomik yönlerini ortaya koymaya çalışmıştır. Araştırmamızda Kıpti ve Çingene isimlerinin nereden geldikleri, Karaferye’de özel statü kazanmış olan “Evlad-ı Fatihan” olarak geçen çiftliklerdeki kişilerin bu unvanı nasıl almış olabildikleri ayrıca tartışılmaya çalışılmıştır. Çingenelerin yaşayışları, işleri, vergilerini nasıl ve ne miktarda vereceklerine ilişkin bilgiler için arşiv belgelerinden faydalanılmıştır. Böylece Osmanlı Devleti’nde yaşayan Kıptilerin nasıl bir sosyal ve ekonomik yapıya sahip oldukları incelenmiştir. Kıptî-Çingene taifesi büyük tarihi hadiseler içinde kendine yer edinememiş pek çok topluluktan biridir, bu sebeple makalemiz daha çok 1834-35 senesi 4937 numaralı Karaferye kazası nüfus defteri temel alınarak, Kıptîlerin Osmanlı Devletindeki durumları hakkında genel bir sonuç çıkarma denemesidir. Elimizdeki resmî kayıtlarından öğrenebildiğimiz kadarıyla bu taife insanlarının isimlerinin menşelerinden fizyolojik özelliklerine, iktisadi faaliyetlerinden bu faaliyetlerin çeşidi ve boyutlarına kadar elde edilen bilgiler analiz edilmiştir. Ayrıca nüfus defterlerinin yanında arşiv belgelerinde Çingeneleri konu edinen resmi kayıtlarından da istifade edilerek Gayrimüslim ve Müslüman olmak üzere ikiye ayrılan Sancak Çingenelerinin yaşayışları hakkında fikir edinilmeye çalışılıp devlet ile olan ilişkileri değerlendirilmiştir.
Keywords : Kıpti, Çingene, Karaferye, Romanlar, Osmanlı Devletinde Çingeneler

ORIGINAL ARTICLE URL