TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ’NİN HAKİMLER VE SAVCILAR KURULU’NA ÜYE SEÇİMİ: PARLAMENTO KARARLARININ ANAYASAYA UYGUNLUK DENETİMİNDE “MOZAİKLEŞMİŞ ANAYASA İHLALİ”

Authors : Abbas Kılıç

Pages : 569-657

Doi:10.30915/abd.1853869

View : 216 | Download : 617

Publication Date : 2026-02-27

Article Type : Research Paper

Abstract :2017 yılında yapılan Anayasa değişikliğiyle, Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun oluşumu ile görev ve yetkileri konusunda yeni düzenlemeler öngörülmüştür. Anayasanın 159. maddesinin ikinci fıkrası gereğince Kurul 13 üyeden meydana gelmektedir. Kurulun 7 üyesini Türkiye Büyük Millet Meclisi seçmektedir. Bunun temelinde ise yargının çoğulcu demokratik meşruiyetini sağlamak yer almaktadır. Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun, Hakimler ve Savcılar Kurulu’na üye seçmek de dahil olmak üzere, çeşitli organ veya kurullara üye seçme işlemleri “parlamento kararı”nın konusunu oluşturmaktadır. Anayasanın 159. maddesine göre Kurulun Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilecek üyeliklerine ilişkin başvurular, Meclis Başkanlığına yapılır. Başkanlık, başvuruları Anayasa ve Adalet Komisyonları Üyelerinden Kurulu Karma Komisyona gönderir. Komisyon her bir üyelik için üç adayı, üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla belirler. Birinci oylamada aday belirleme işleminin sonuçlandırılamaması halinde ikinci oylamada üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu aranır. Bu oylamada da aday belirlenemediği takdirde, her bir üyelik için en çok oyu alan iki aday arasında ad çekme usulü ile aday belirleme işlemi tamamlanır. Türkiye Büyük Millet Meclisi, Komisyon tarafından belirlenen adaylar arasından, her bir üye için ayrı ayrı gizli oyla seçim yapar. Birinci oylamada üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu; bu oylamada seçimin sonuçlandırılamaması halinde, ikinci oylamada üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu aranır. İkinci oylamada da üye seçilemediği takdirde en çok oyu alan iki aday arasında ad çekme usulü ile üye seçimi tamamlanmaktadır. 6 Mayıs 2025 tarihinde yapılan Hakimler ve Savcılar Kurulu üye seçim sürecinde yaşanan gelişmelerde, Anayasadaki düzenlemelere aykırı olarak adaylar belirlenmiş ve seçilmiştir. Her bir adayın ayrı ayrı oylanması gerekirken, liste usulüyle üç oy vererek seçim yapılmıştır. Bütün üyeler bu yöntemle seçilmiştir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi’nde iptal davası açılmıştır. Anayasa Mahkemesi bu başvuruya ilişkin olarak 22.07.2025 tarihinde “görevsizlik kararı” vermiştir. Anayasa Mahkemesi kararında, Anayasa ile İçtüzük arasındaki ilişki, parlamento kararlarının niteliği ve denetimi, denetim yetkisinin sınırları ve meşruiyeti gibi konu başlıkları değerlendirilmiş ve tartışılmıştır. Anayasa Mahkemesinin, Karma Komisyon tarafından yürütülen aday seçim süreci ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından üyelerin seçimi konusundaki yaklaşımı, önceki örneklerle birlikte değerlendirilmelidir. Bu çerçevede “eylemli içtüzük değişikliği” kavramıyla birlikte, Anayasa Mahkemesinin konuya ilişkin yaklaşımı, kararda yer alan tutarsızlıklar, karşı oyda yer alan “mozaikleşmiş anayasa ihlali” kavramı ile özetlenmiştir.
Keywords : Hakimler ve Savcılar Kurulu, Türkiye Büyük Millet Meclisi, parlamento kararı, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı, anayasaya uygunluk denetimi.

ORIGINAL ARTICLE URL