Türkçe-Yazı İlişkisi ve Bağımsızlıklarının 30. Yılında Türk Cumhuriyetlerinde Alfabe

Authors : İbrahim Atabey

Pages : 207-220

Doi:10.59305/ijvuts.1532540

View : 65 | Download : 75

Publication Date : 2024-09-01

Article Type : Research Paper

Abstract :1991’den itibaren bağımsızlığını kazanan Azerbaycan, Kırgızistan, Kazakistan, Özbekistan ve Türkmenistan; daha önce bağımsızlığını kazanmış olan Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin şahsında bütün Türk boyları, özerk cumhuriyetler, bağımsızlık bekleyen Türkler, Türk milletini oluşturur. Bugünkü Türk dünyasında coğrafya farklılığı, devletleşme sürecinin zamanı ve şartları, siyasi tercih ve baskılar, boy farklılığı gibi sebeplerle bir ayrışma olduğu da bir gerçektir. Bu ayrışmayı giderecek önemli unsurlar vardır: tarih birliği, köken birliği, din birliği, edebî eser birliği ve en önemlisi dil birliği. Türkçenin yazıyla ilişkisini, insanlığın yazıyı “alfabe” bütünlüğü içinde kullanmaya başladığı dönemlere kadar götüren araştırmacılar olsa da bu tarihi şimdilik, bilimsel araştırmaların verilerine göre MÖ 500’lü yıllardan başlatmak gerekmektedir. Yaklaşık 2500 yıllık sürede Türkçenin yazıldığı işaretlerin, harflerin özellikleri; çok sayıda alfabe kullanmış olmasının farklı coğrafyalarda devlet kurma, din değişiklikleri, ilişki kurulan millet, dil, din, kültür, medeniyetin çokluğu gibi sebepleri vardır. Batı’da Moldova’daki Gagavuz Türklerinden Doğu’da Tuva, Uygur Türklerine kadar bütün Türkler, Türkçenin ilk yazılı metinlerini kendilerine ait olarak görüyor, okumaya ve anlamaya çalışıyorlarsa Türkçe, yazı dili olarak bütün Türkler arasında birliği sağlamış demektir. Büyük bir ihtimalle o dönemlerde de Türkler arasında boy, coğrafya, devlet vb. farklılıklar vardı; ama aynı eserler üzerinde birleşilebiliyor. Bu, bugün başka unsurlar üzerinde de yapılabilir.
Keywords : Türkçe, alfabe, Türk cumhuriyetleri, Latin alfabesi

ORIGINAL ARTICLE URL