Eylemin Mekânı Kimliklendirmesi Üzerine: Marš Mira ve Boşnaklık

Authors : Mine Öztekin-Alpaydın

Pages : 149-176

Doi:10.35235/uicd.1814927

View : 124 | Download : 169

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırma makalesi kapsamında 2005 yılından bu yana Bosna-Hersek’te her yıl düzenlenen Marš Mira (Barış Yürüyüşü) üzerinden, Bosna Savaşı sonrasında Boşnak kimliğinin kolektif hafıza, mekân ve ritüel pratikleri ekseninde nasıl yeniden inşa edildiğine odaklanılmıştır. 1995 yılında sivillerin hayatlarını kurtarmak adına kullandıkları ve Marš Smrti (Ölüm Yürüyüşü) olarak anılan güzergâh, soykırımın onuncu yılında barış ve hatırlama temalarıyla yeniden tersine çevrilerek Marš Mira’ya dönüştürülmüştür. Bu dönüşüm, acı dolu bir geçmişin barış söylemiyle ikame edilmesinin ötesinde, travma mekanının bir vatan ve hafıza mekânı olarak yeniden üretilmesi sürecini de imlemektedir. Araştırma, Boşnak kimliği ile mekânın aidiyet temelinde yeniden anlamlandırılması arasında eşzamanlı bir dönüşümün gerçekleştiğini ortaya koymaktadır. Bu yönüyle Marš Mira’nın yalnızca bir anma etkinliğinin ötesine geçerek, Boşnak kimliğini toplumsal direniş ve varoluşsal süreklilik temelinde yeniden tanımlayan sembolik ve performatif bir pratik olarak anlam kazandığı düşünülebilir. Ritüel, acının ve ölümün mekânını, barışın ve milli direnişin somut bir ifade biçimine dönüştürmektedir. Araştırmanın saha verileri, Srebrenitsa Soykırımının 30. Yıl Anma Etkinlikleri kapsamında, 8-10 Temmuz 2025 tarihlerinde gerçekleştirilen yürüyüş sırasında Nezuk’tan Potočari’ye gelen 22 katılımcı ile yapılan yüz yüze görüşmelere dayanmaktadır. Ayrıca, 10 Temmuz’daki kortej seremonisi ve 11 Temmuz’daki cenaze töreninde katılımlı gözlem gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, Maurice Halbwachs’ın kollektif bellek, Henri Lefebvre’nin mekânın yeniden üretimi ve Paul Connerton’ın bedenselleşmiş hafıza yaklaşımları çerçevesinde nitel bir perspektifle analiz edilmiştir.
Keywords : Srebrenitsa, Marš Mira, Hafıza, Anma, Boşnak Soykırımı, Kimlik, Mekânın Üretimi

ORIGINAL ARTICLE URL