Bir Vatandaşlık Paradoksu: Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Görüşlerinde İyi/Etkin/İdeal Vatandaş

Authors : Mehmet Korkmaz, Burcu Kaymak

Pages : 323-353

View : 64 | Download : 100

Publication Date : 2025-09-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Vatandaşlık kavramı kendi içinde çeşitli kavramlara açılım sağlayan genel bir kavram olmakla birlikte bu açılım sağladığı kavramlar özelinde “nasıl olunur” sorusunu da beraberinde getirmektedir. Bu nedenle sosyal bilgiler öğretmen adaylarının iyi, etkin, ideal vatandaş algılarının derinlemesine belirlenmesinin amaçlandığı bu çalışmada fenomonoloji deseni kullanılmıştır. Amaçlı örneklem yöntemlerinden kolay ulaşılabilir örneklemin uygulandığı çalışmaya sosyal bilgiler öğretmenliğinde öğrenim gören birinci sınıftan 14, ikinci sınıftan 12, üçüncü sınıftan 22, dördüncü sınıftan ise 21 öğretmen adayı olmak üzere toplam 69 kişi (50 kadın 19 erkek) katılım sağlamıştır. Araştırmacı tarafından hazırlanan ve alan uzmanlarının görüşleri alınarak hazırlanan yedi açık uçlu sorulara verilen yanıtlar neticesinde toplanan veriler betimsel analiz ile analiz edilmiştir. Çalışmanın sonuçlarında öğretmen adaylarının iyi, etkin ve ideal vatandaş bilgilerinin yüzeysel olduğu görülürken, güncel hayattan örnekler verirken de zorlandıkları belirlenmiştir. Öte yandan kendilerini ve mesleğe atıldıklarında yetiştirmeyi planladıkları öğrencilerinin hangi vatandaşlık çıktılarıyla yetiştirmeyi önemsedikleri konusunda ise yine bilgilerinin yüzeysel ve zihinlerinin karışık olduğu belirlenmiştir. Buna bağlı olarak öğretmen adaylarının etkin vatandaş, ideal vatandaş ve iyi vatandaş kavramına yönelik yanılgıları ve eksiklikleri gidermek için sosyal bilgiler öğretmenliği lisans programında her sınıf düzeyinde bu kavramların program boyutunda netlik kazandırılması gerekmektedir. Öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması derslerinde ortaokul öğrencileri ile eşleştirilip aktif vatandaşlık faaliyetlerine katılımı kapsamında ortaokul öğrencilerine mentorluk yapmasının teşvik edilmesi önerilmektedir.
Keywords : Etkin Vatandaş, İdeal Vatandaş, İyi Vatandaş, Vatandaşlık, Sosyal Bilgiler

ORIGINAL ARTICLE URL