Serbest İnsanlar Ülkesinde Romanına Arketipsel Bir Bakış

Authors : Seda Kınıklıoğlu, Mümtaz Sarıçiçek

Pages : 131-140

Doi:10.58648/inciss.1752927

View : 107 | Download : 280

Publication Date : 2025-11-05

Article Type : Research Paper

Abstract :Arketip kavramı, insanlığın kolektif bilinç dışında var olan ve evrensel simgeleri temsil eden ilk imgeler olarak düşünülür. Carl Gustav Jung’un kuramsallaştırdığı biçimiyle bu imgeler, bireyin bilincinde görünen kolektif deneyimleri sembolize ederek var olan toplumsal yapıdan ve kültürden uzak tutum ve davranışları açıklar. Arketipler, mitolojik anlatılar dâhil olmak üzere modern edebî metinlere kadar uzanan geniş bir alan içinde katmanlı bir işleve sahip disiplinler arası bir kavramdır. Edebiyat ve psikoloji arasındaki kuvvetli bağ düşünülecek olursa edebî eserin okurda uyandırdığı estetik haz, arketipler aracılığıyla eseri yoğun bir hâle getirir. Evrensel düzeyde olan bu imgeler, okurda bir aidiyet ve özdeşlik duygusu oluşturarak eseri canlı tutma eğilimine sahiptir. Ahmet Ağaoğlu tarafından yazılan Serbest İnsanlar Ülkesinde romanı, ideal bir toplum tahayyülü sunduğundan Türk edebiyatı sahasında ütopya roman türü olarak yer alır. Bu çalışmada eser, genel itibarıyla Jung’un arketip eleştiri kuramına, kısmen de Campbell’in kahramanın yolculuğu modele göre incelenmiştir. Çalışmada romanın içeriği hakkında bilgi verildikten sonra eserdeki arketiplere değinilmiştir. Eserdeki kahraman, bilge ihtiyar, gölge ve yeniden doğuş arketiplerinin üzerinde durulmuş, bu arketiplerin yansıttıkları görünümleri örtüştüğü tespit edilerek açıklanmaya çalışılmıştır. Eserin bu arketipsel figürlerle örtüştüğü, elde edilen bulgularla arketip kuramı açısından incelemeye değer olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : Serbest İnsanlar Ülkesinde, Ahmet Ağaoğlu, Psikanaliz, Arketip, Simge

ORIGINAL ARTICLE URL