HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERİNDE HATA (TCK m.30/3)

Hukuka uygunluk nedenlerinde hata, hukuka uygunluk nedenlerinin maddi koşullarında, hukuka uygunluk nedenlerinin varlığında ya da sınırında olabilmektedir. Hukuka uygunluk nedenlerinde hatanın bu ayrım gözetilmeksizin 5237 sayılı TCK’nın 30/3 maddesinde “ceza sorumluluğunu kaldıran ya da azaltan nedenler” başlığı altında düzenlendiğini ve aynı ceza sorumluluğunu gerektirecek şekilde hüküm altına alındığını görmekteyiz. Hatanın kaçınılmaz olması durumunda failin hatasından yararlanacağı belirtilmiş, kaçınılabilir olması durumuna ise bir hukuki sonuç bağlanmamıştır. Hukuka uygunluk nedenlerinin maddi koşullarında yanılgıya düşülmesi durumunda söz konusu olan hata, failin tasavvuruna ilişkindir. Bu nedenle tipiklikte unsur hatası ile benzerlik gösterir ve kastı ortadan kaldırır. Hukuka uygunluk nedenlerinin varlığında hata durumunda ise, fail eyleminin hukuk düzeninin izin verdiği konusunda yanılgıya düştüğünden, haksızlık yanılgısı gibi kusurluluğu etkileyen bir etkileyen bir hata söz konusudur. TCK m.27/1’de ise hukuka uygunluk nedenlerinde sınırın kast olmaksızın aşılması halindeki ceza sorumluluğu düzenlenmektedir. Bu düzenleme hatanın maddi unsur ya da izin normunda olması dikkate alınarak kastı ya da kusurluluğu etkileyebilmektir.