AVRUPA KONSEYİ İNSAN HAKLARI KOMİSERİ’NİN ÜYE DEVLETLERİN CEZA ve CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNA ETKİSİ

Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri, insan hakları konusunda eğitimi, farkındalığı ve saygıyı teşvik etmek amacıyla yetkilendirilmiş olan, bağımsız şekilde çalışması öngörülen ve fakat yargısal niteliği bulunmayan bir Avrupa Konseyi organıdır. Komiser’in görevi, esas olarak, “insan hakları konusunda farkındalık yaratmak” ve “üye devletlerde insan hakları standartlarının yükseltilmesini sağlamak” olarak belirlenmiştir. Buna karşın, Komiser’in görev tanımında ve yetkiler haritasında zaman içinde gerçekleştirilen bir dizi değişikliğin sonucu olarak, Komiser’in faaliyetlerinin gittikçe hukukileşen bir karakter kazanmakta olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, Komiser tarafından yürütülen faaliyetlerin; Konsey üyesi devletler, Avrupa Konseyi Organları ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin karar ve faaliyetleri üzerinde doğrudan ve dolaylı bazı etkiler doğurduğu gözlemlenmektedir. Bu etkilerin önemli bir bölümüyse, insan hakları hukuku ile ceza hukukunun kesişiminin bir sonucu olarak, ceza ve ceza muhakemesi alanlarında ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada, İnsan Hakları Komiseri’nin kuruluşu, statüsü, görevleri, faaliyet ve araçları ile özellikle AİHM yargılamalarındaki rolü ve Mahkeme’nin ceza ve ceza muhakemesi hukuku alanındaki içtihadına etkisi ele alınacak; Komiser’in bu faaliyetlerinin Türkiye özelindeki etkisine de ayrı bir başlık altında değinilecektir.