Van Küresinli Ağzında Kullanılan Edatlara Bir Bakış

Authors : Hami Akman

Pages : 440-463

View : 93 | Download : 69

Publication Date : 2025-06-24

Article Type : Review Paper

Abstract :Edat en genel tanımıyla belli bir anlam ifade etmeyen, söz dizimi içerisinde mana kazanan vazifeli dil birimidir. Bundan dolayı edatlara görevli kelimeler de denmektedir. Edatlar; genel olarak çekim edatları, bağlama edatları, karşılaştırma ve denkleştirme edatları, sorma edatları, cevap edatları, ünlemler, gösterme edatları, tekerrür edatları, çağırma-hitap edatları ve kuvvetlendirme edatları alt başlıklarında ele alınmaktadır. Bu çalışmada Van Küresinli ağzında kullanılan edatlar incelenmiştir. İnceleme sonucunda söz konusu ağızda toplam 109 edat tespit edilmiştir. Bunların 41’i ünlemlerden, 14’ü çekim edatlarından, 31’i bağlama edatlarından, 3’ü karşılaştırma ve denkleştirme edatlarından, 10’u soru edatlarından, 2’si gösterme edatlarından, 6’sı cevap edatlarından, 2’si ise kuvvetlendirme edatlarından oluşmaktadır. Van Küresinli ağzında kullanımına Derleme Sözlüğü’nde rastlanmayan ilginç edatlara da tesadüf edilmektedir. Azerbaycan Türkçesi, Türkmen Türkçesi ve Halaççada da kullanılan, Arapça sivâ’ “gayrı, başka” kelimesinden alınan sėvâ/sėvayh (-dan başka, gayrı, özge) ve (-nen) buyan/buyane/büyan/büyane (-dAn beri, -dAn sonra, -dAn başlayarak) çekim edatları bunlardan bazılarıdır. Bunların yanı sıra çalışmada olmiye “maazallah, inşallah, ya”, diyesen göra “sanki”, illım/illim “illaki, illa” gibi daha birçok dikkat çekici edat yer almaktadır.
Keywords : Van Küresinli Ağzı, Edat, Derleme, Derleme Sözlüğü

ORIGINAL ARTICLE URL