Ortaokul 5. Sınıf Türkçe Ders Kitabındaki (2024- 2025) Okuma Metinlerinin Metinler Arasılık Açısından İncelenmesi

Authors : Vehbi Çağatay, Hasan Kavruk

Pages : 1679-1721

Doi:10.47994/usbad.1814175

View : 136 | Download : 371

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Metinlerin diğer metinlerden (anlatımlardan) eserler barındırması durumu metinler arasılık kavramı ile ifade edilir. Kurmuş oldukları karşılıklı bağ metinlerin iletişimsel değerini artırmaktadır. Metinler arası okuma metinlerin anlamlandırılması sürecinde okuyucuya farklı metinlerin kapsını aralayacaktır. Bu çalışmada, MEB tarafından yayımlanan ve 2024- 2025 eğitim ve öğretim yılında ilk kez okutulan Ortaokul 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki okuma metinlerinin barındırdığı metinler arasılık unsurlarının tespiti hedeflenmiştir. Bu bağlamda, kitaptaki metinler arasılık ilişkilerinden; ortak birliktelik ilişkileri (alıntı, gönderge (atıf), gizli alıntı (aşırma), anıştırma) ve türev ilişkileri (yansılama (parodi), alaycı (gülünç) dönüştürüm, öykünme (pastiş)) ile diğer ilişkiler (klişe- basmakalıp söz, göstergeler arası ilişkiler) tespit edilip yorumlanmıştır. Çalışmada, nitel araştırma yaklaşımlarından doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Toplanan verilerin analizinde betimsel analiz kullanılmıştır. Çalışmanın materyallerini, MEB tarafından hazırlanarak Ortaokul Türkçe dersi 5. sınıfta okutulması kararlaştırılan ders kitabındaki metinler oluşturmaktadır. Kitaptaki 24 metnin metinler arasılık ölçütüne göre incelenmesi sonucunda, 393 metinler arası ilişki belirlenmiştir. Metinlerde en çok başvurulan metinler arası ilişkilerin klişe- basmakalıp söz, gönderge (atıf) ve göstergeler arasılık olduğu belirlenmiştir. Metinler arasılık unsurlarının metin türlerine göre dağılımlarının ise eşitlik göstermediği belirlenmiştir.
Keywords : Metinler arası ilişkiler, Türkçe eğitimi, Türkçe ders kitapları

ORIGINAL ARTICLE URL