208 Sayılı Kaliteli Çıraklık ILO Tavsiye Kararı Işığında Türk Hukukunda Çırakların Korunması

Bu çalışma, Türkiye’de çıraklık eğitimini tarihsel süreç ve güncel mevzuat çerçevesinde inceleyerek, çırakların hak ve yükümlülüklerini iş hukuku perspektifinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada Osmanlı dönemindeki ahilik teşkilatından başlayarak Cumhuriyet dönemi ve günümüzde Mesleki Eğitim Merkezleri’ne (MESEM) kadar uzanan süreç ele alınmış, literatür taraması ve mevzuat analizi yöntemleri kullanılmıştır. Türk çıraklık mevzuatı, başta ILO’nun 208 No’lu Kaliteli Çıraklık Tavsiye Kararı olmak üzere uluslararası belgelerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Çalışma, Türk çıraklık sisteminde mevzuatın dağınık ve karmaşık yapısının hak ve sorumlulukların anlaşılmasını güçleştirdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle çalışma ve dinlenme süreleri, iş sağlığı ve güvenliği, ücret, sosyal güvenlik ve denetim mekanizmalarında muğlaklık ve eksiklikler tespit edilmiştir. Ayrıca, çırakların sendikal hakları ve örgütlenme özgürlüğü gibi uluslararası standartlarla uyumlu olmayan alanlar bulunmaktadır. Çıraklık, işçilikle benzer bir yapıya sahip olmasına rağmen iş hukuku kapsamına tam girmemesi nedeniyle, özellikle çocuk işçiliğine ilişkin sınırlamaların aşılması ve ucuz işgücü olarak kullanılma riskine açık olduğu değerlendirilmektedir. Çalışmada Türk mevzuatının güçlendirilmesi, denetim mekanizmalarının etkinleştirilmesi ve ILO standartlarıyla uyumun sağlanması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu sayede çıraklık, sömürüye açık bir alan olmaktan çıkarak nitelikli istihdama geçişi kolaylaştıran adil bir kurum haline gelebilecektir.