ZEMİN-YAPI ETKİLEŞİMİNDE RİSK YÖNETİM STRATEJİLERİ: TBDY 2018 İLE NIST VE FEMA KILAVUZLARININ ELEŞTİREL KARŞILAŞTIRMASI

Authors : Mehmet K. Derdiman

Pages : 251-264

Doi:10.62301/usmtd.1832764

View : 39 | Download : 146

Publication Date : 2025-12-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Zemin-Yapı Etkileşimi (ZYE), sismik tasarımda periyot uzaması ve ek sönüm sağlaması nedeniyle genellikle faydalı bir mekanizma olarak kabul edilir. Ancak, son depremlerde özellikle yumuşak zeminlerde gözlemlenen performanslar, ZYE\\\'nin yer değiştirme taleplerini ve ikinci mertebe (P-Delta) etkilerini artırarak yapısal güvenliği tehdit edebileceğini göstermiştir. Bu çalışmada, TBDY 2018 yönetmeliği ile FEMA P-2091, FEMA 440 ve NIST GCR 12-917-21 teknik kılavuzlarında tanımlanan ZYE prosedürleri, felsefi ve metodolojik açıdan karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Yapılan inceleme, söz konusu dokümanların risk yönetim stratejileri açısından temelden ayrıştığını ortaya koymaktadır. TBDY 2018\\\'in, ZYE kaynaklı olumsuz etkileri taban kesme kuvveti alt sınırları ve genel öteleme limitleri aracılığıyla dolaylı ve kuralcı bir yaklaşımla yönettiği, buna karşın FEMA ve NIST kılavuzlarının, rezonans ve sönüm kaybı gibi risklere karşı tasarımcıyı doğrudan uyaran, performansa dayalı fiziksel modeller ve kontrol listeleri sunduğu belirlenmiştir. Çalışma, bu metodolojik farklılıkları analiz ederek, özellikle narin ve yüksek yapıların tasarımında, ZYE\\\'nin sadece kuvvet azaltıcı etkisine odaklanılmaması gerektiğini vurgulamakta ve yönetmelik koşullarının ötesinde bir performans değerlendirme perspektifi sunmaktadır.
Keywords : Zemin-Yapı Etkileşimi (ZYE), TBDY 2018, FEMA P-2091, NIST GCR 12-917-21

ORIGINAL ARTICLE URL