TBMM’NİN AÇILIŞINDAN 1922’YE MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİNDE NAFİA VEKÂLETİ: KURULUŞ, MALİ DURUM, BÜTÇE VE ULAŞTIRMA FAALİYETLERİ

Authors : Refik Aydemir

Pages : 1-32

Doi:10.47088/utad.1639877

View : 93 | Download : 52

Publication Date : 2025-07-04

Article Type : Research Paper

Abstract :Millî Mücadele dönemi, Türkiye’nin siyasi ve askerî olduğu kadar ekonomik ve altyapısal açıdan da yeniden yapılanma sürecine girdiği kritik bir dönem olmuştur. Osmanlı Devleti’nden devralınan ekonomik sıkıntılar, savaşın yarattığı tahribat ve yabancı sermayenin ulaştırma üzerindeki hâkimiyeti, Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümetinin öncelikli çözmesi gereken sorunlar arasındaydı. Bu süreçte 1920’de kurulan Nafia Vekâleti, özellikle karayolları ve demiryolları başta olmak üzere ulaşım altyapısını geliştirmeye yönelik önemli görevler üstlenmiştir. Karayolları hem askeri lojistik hem de ekonomik kalkınma açısından büyük önem taşımış, ancak sınırlı bütçe ve insan kaynağı nedeniyle bu dönemde esas olarak mevcut yolların bakım ve onarımı ön planda tutulmuştur. Demiryolları ise dönemin en stratejik ulaştırma ağı olarak değerlendirilmiş, ancak büyük bir kısmı yabancı sermayeli şirketlerin kontrolünde olduğu için TBMM hükümeti millîleştirme çabasına girişmiştir. Anadolu-Bağdat ve İzmir-Kasaba gibi önemli hatların belirli bölümleri TBMM tarafından yönetim altına alınmış, Eskişehir merkezli bir İşletme Müdürlüğü oluşturularak bu hatların işletme ve finansman sorunlarının çözümüne yönelik adımlar atılmıştır. Ancak, nakliye ücretlerindeki artışlar, yakıt tedarikindeki zorluklar ve yabancı sermaye baskısı, demiryolu sisteminin tam kapasiteyle çalışmasını engellemiştir. Bu çalışma, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Cerideleri’nden faydalanılarak hazırlanmış olup, çalışmada Millî Mücadele dönemi mali durum, Nafia Vekâleti’nin kuruluş süreci, bütçe düzenlemeleri, karayolu ve demiryolu üzerine genel faaliyetler, alınan kararlar ve uygulamalar incelenmiştir.
Keywords : Millî Mücadele, Nafia Vekâleti, ulaştırma politikaları, ekonomik bağımsızlık, bayındırlık çalışmaları.

ORIGINAL ARTICLE URL