DİYARBAKIR-EĞİL BÖLGESİNDEN BOSNA’YA UZANAN BEŞ ASIRLIK SERÜVEN: ÇENGİÇ (ČENGIĆ) BEYLERİ

Authors : Yunus Emre Gördük

Pages : 116-161

Doi:10.47088/utad.1783477

View : 116 | Download : 157

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makalede Çengiç beylerinin beş asırlık tarihî serüveni ele alınmaktadır. Mevcut bilgilere göre, Eğil beylerine mensup bir aile Osmanlı Devleti tarafından önce kısa bir süre Çankırı’ya iskân edilmiş, daha sonra Bosna’ya gönderilmiştir. Bu neslin büyük ceddi olan Pîr Mansûr, Hz. Peygamber’in (s.a.s.) amcası Hz. Abbâs’ın neslindendir. Muhtemelen XI. yüzyılın ilk yarısında Eğil civarına gelen Pîr Mansûr’un torunu Pîr Bedir, Eğil Kalesi’ni fethetmeye muvaffak olmuştur. Pîr Bedir’in “Bulduk” adlı oğluna nispetle “Buldukânî Emirleri” diye anılan Eğil ümerası, Akkoyunlular ve Osmanlılar ile yakın ilişkiler kurmuştur. Buldukânî emirlerinden İsfendiyâr Bey’in oğlu Kara Osman Bey, Osmanlı topraklarının en batısında, Avrupa’da sınır muhafızı ve yönetici olarak görevlendirilmiş; onun torunları ise Bosna’da pek çok üst düzey devlet görevlisi ve komutan yetiştiren “Çengiç Beyleri” olarak tanınmıştır. Diyarbakır bölgesinden Bosna’ya uzanan bu ilginç serüven, yalnızca bir hanedanın tarihini değil, aynı zamanda Osmanlı Devleti’nin farklı etnik unsurları aynı potada eriten ve birleştiren siyasî-idarî kudretinin de önemli örneklerinden birini teşkil etmektedir. Makale ilgili literatür ve tarihi belgelerle hazırlanmış; sözlü tarih bilgileri ve görsel materyallerle zenginleştirilmiştir.
Keywords : Balkanlar, Bosna, Çengiç Beyleri, Eğil Emirliği, İsfendiyar Bey

ORIGINAL ARTICLE URL