Ortaöğretim Öğrencileri İçin Sosyal Konulara Yönelik Duyarlılık Ölçeği (SOSDÖ)’nin Geliştirilmesi

Authors : Seray Dogru Oral, Mediha Sarı

Pages : 29-42

Doi:10.59062/ijpes.1722012

View : 29 | Download : 35

Publication Date : 2025-08-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmanın amacı, ortaöğretim öğrencilerinin sosyal konulara yönelik duyarlılık düzeylerinin değerlendirilmesinde kullanılabilecek bir ölçme aracı geliştirmektir. Ortaöğretim öğrencilerinin toplumsal duyarlık düzeylerini ölçmek amacıyla tasarlanmış beşli Likert tipinde bir ölçek geliştirme çalışmasıdır. Çalışmada açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri için iki ayrı örneklem ile çalışılmıştır. Her iki örneklem seçilirken elverişli örnekleme tekniği kullanılmıştır. AFA için 404 DFA İÇİN 194 öğrenci ile çalışılmıştır. Ölçeği geliştirmek amacıyla ilk olarak ilgili alanyazın incelenmiş 80 maddelik havuz oluşturulmuştur. uzman görüşleri alındıktan sonra madde sayısı 60 olarak belirlenmiş açımlayıcı faktör analizi de bu 60 madde üzerinde yapılmıştır. SPSS-24 ile yapılan AFA analizleri sonucu Yamaç Eğim Grafiği (Scree Plot) incelenerek ölçeğin 3 faktörlü olması gerektiği sonucuna varılmıştır. Birden fazla faktör altında yük değeri yüksek olan veya faktör yükünü karşılamadığı anlaşılan 28 madde ölçekten çıkarılmış ve sonuçta 3 faktörlü ve 32 maddeli bir yapıya ulaşılmıştır. Faktörler içerdikleri maddelerin ifadelerini kapsayacak en bütüncül kavrama göre isimlendirilmiştir. Buna göre faktör isimleri “Toplumsal Konularla İlgili Farkındalık” , “Sosyal Kayıtsızlık” ve “Aktif Vatandaşlık” olarak belirlenmiştir. Yapılan AFA güvenilirlik çalışmaları neticesinde, tüm ölçeğin Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı ve ölçme aracının her alt boyutu için iç tutarlılık katsayıları incelenmiştir. “Toplumsal Konularla İlgili Farkındalık” alt boyutu için .75, “Sosyal Kayıtsızlık” alt boyutu için .74, “Aktif Vatandaşlık” alt boyutu için .76 iç tutarlılık katsayıları bulunmuştur. Ölçeğin tümü için elde edilen iç tutarlılık katsayısı ise .85 olarak belirlenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizinde ilk olarak elde edilen yol şemasında gözlenen değişkenlerin t değerlerinin manidarlık düzeylerine bakılmış ve hata varyansı da yüksek olan 6 madde analizden çıkarılmıştır. ölçeğin üç faktörlü uyum iyiliği 𝜒2/ sd, GFI, CFI, SRMR ve RMSEA indeksleri modelin yeterli uyuma sahip olduğunu ve değişkenler arasındaki korelasyon katsayıları olumlu yönde yüksek düzeyde anlamlı ilişkilerin (p<0.05) olduğunu göstermektedir.
Keywords : sosyal duyarlılık, ortaöğretim öğrencileri, ölçek geliştirme

ORIGINAL ARTICLE URL