CİNUÇEN TANRIKORUR’UN TERKÎB ETTİĞİ MAKAMLARIN İNCELENMESİ

Authors : Ferhat Kılınçarslan

Pages : 324-342

View : 35 | Download : 52

Publication Date : 2024-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk mûsikîsi tarihsel bağlamda kadim bir geçmişe sahip makamsal karakterde olan ve makamların yapısal özellikleri itibariyle de kendine has bir müzik türü olmuştur. Makam, hususi perdelerin ve aralıkların olduğu ezgisel dizilerin kendine has bir seyir içinde oluşturulmasıdır. Peşrev ise kelime olarak “önde giden” anlamını taşıyan yapısal olarak ise 4 hane ve 1 mülazime bölümlerinden oluşan eserler olup makamın yapısı, çeşnileri ve geçkileri hakkında bilgi veren saz eserleridir. Makamlar tarih boyunca çeşitli bestekârlar ve kuramcılar tarafından terkib edilerek müzik kültürümüze dahil edilmiştir. Bestekâr, ud virtüözü ve ses sanatçısı olan Cinuçen Tanrıkorur geleneksel klasik müziğimizin son dönemlerde yaşamış önemli şahsiyetlerinden biri olarak görülmektedir. 1938-2000 yılları arasında yaşayan son dönem bestekârlarından biri de Cinuçen Tanrıkorur’dur. Bestekâr Tanrıkorur’un terkîb etmiş olduğu 3 makam vardır. Bunlar; Şedd-i Sabâ, Gülbûse ve Zâvilaşiran makamları olup birleşik makam özelliğindedir. Bu çalışmada Tanrıkorur tarafından terkib edilen makamların yapısal özellikleri hakkında bestekârın kendi tanımlamalarına yer verilmiş ve Tanrıkorur’un oluşturduğu 3 makamın peşrevleri müzikal anlamda tahlil edilerek makamın özellikleri hakkında bilgi elde edilmeye çalışılmıştır. Çalışma tarama yönteminin kullanıldığı nitel bir çalışmadır. Tanrıkorur’un eserlerde kullanmış olduğu çeşni ve geçkiler bestecinin kendi makam tarifine uygun olarak peşrevlerde işlediği ve ayrıca bestekârın klasik uslûbunu bestelerinde hissettirerek özgün eserler ortaya koyduğu görülmüştür.
Keywords : Cinuçen Tanrıkorur, Makam, Peşrev, Terkib, Türk Müziği.

ORIGINAL ARTICLE URL