TÜRKİYE SAĞLIK SİSTEMİNDE YAPAY ZEKA TABANLI KLİNİK KARAR DESTEK SİSTEMLERİNİN ENTEGRASYONU İÇİN BİR SOSYO-TEKNİK ÇERÇEVE MODELİ

Authors : Selçuk Özçelik, Merve Saribekiroğlu

Pages : 271-294

View : 66 | Download : 131

Publication Date : 2025-07-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Yapay zeka (YZ), sağlık hizmetlerinde devrim yaratma potansiyeli taşımakta ve Yapay Zeka Tabanlı Klinik Karar Destek Sistemleri (YZ-KKDS), bu dönüşümün merkezinde yer almaktadır. Bu sistemler, tanı doğruluğunu artırma, tedavi planlarını kişiselleştirme ve operasyonel verimliliği yükseltme gibi önemli vaatler sunmaktadır (Bulut, 2023). Ancak, YZ modellerinin geliştirilmesi, bu teknolojinin başarılı bir şekilde benimsenmesi için gereken sürecin yalnızca bir parçasıdır. Türkiye sağlık sisteminin kendine özgü dinamikleri; parçalı Hastane Bilgi Yönetim Sistemleri (HBYS) yapısı, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) gibi katı yasal düzenlemeler, hekimlerin iş akışları ve teknolojiye yönelik tutumları gibi faktörler, entegrasyon sürecini karmaşık bir sosyo-teknik probleme dönüştürmektedir (Dizman, 2018; Önder, 2022). Bu makale, YZ-KKDS’nin Türkiye’de başarılı ve sürdürülebilir entegrasyonu için bütüncül bir yol haritası sunmayı amaçlamaktadır. Literatür taraması, Türkiye’deki mevcut durum analizi ve sistem tasarımı prensiplerini birleştiren bir metodoloji kullanılarak, teknolojik gelişimin ötesine geçen ve insan, organizasyon ve politika faktörlerini merkeze alan çok boyutlu bir çerçeve modeli önerilmektedir. Önerilen model; (1) Yönetişim ve Politika, (2) Teknik Altyapı ve Birlikte Çalışabilirlik, (3) Klinik Entegrasyon ve Kullanıcı Odaklılık, (4) Yasal ve Etik Uyum, (5) Eğitim ve Kapasite Geliştirme olmak üzere beş temel sütun üzerine inşa edilmiştir. Bu çerçeve, YZ-KKDS entegrasyonunun önündeki sosyo-teknik engelleri aşmak için politika yapıcılara, sağlık yöneticilerine ve teknoloji geliştiricilere stratejik bir rehber sunmaktadır.
Keywords : Yapay Zeka, Klinik Karar Destek Sistemleri, Sosyo-Teknik Sistemler, Teknoloji Entegrasyonu, Sağlık Bilişimi, Hastane Bilgi Yönetim Sistemleri (HBYS), Türkiye Sağlık Sistemi, Teknoloji Kabul Modeli (TAM), KVKK.

ORIGINAL ARTICLE URL