ÖĞRETMEN ADAYLARININ ELEŞTİREL DÜŞÜNME EĞİLİMLERİ: MANTIKSAL DÜŞÜNME BECERİLERİ ve YARATICI DÜŞÜNME EĞİLİMLERİNİN YORDAYICI ROLÜ

Authors : Özkan Saatçioğlu, Fatma Nur Çatman

Pages : 352-376

View : 43 | Download : 53

Publication Date : 2025-10-17

Article Type : Research Paper

Abstract :Üst düzey düşünme becerileri eğitim ortamlarında okul öncesinden başlayıp yükseköğretime kadar tüm eğitim düzeylerinde son derece önemlidir. Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri, mantıksal düşünme becerileri ve yaratıcı düşünme eğilimleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesi bu değişkenler hakkında daha doğru yorumlar yapılmasına katkı sağlayabilmesine rağmen Türkiye’de bu üç değişkenin birlikte incelendiği herhangi bir çalışmaya rastlanılmamaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, öğretmen adaylarının mantıksal ve yaratıcı düşünme düzeylerinin eleştirel düşünme düzeylerini ne ölçüde yordadığını incelemektir. Bu yordayıcıların cinsiyet, yaş ve fakültelerine göre farklılık gösterip göstermediği ise araştırmanın alt amaçlarını oluşturmaktadır. İlişkisel tarama modelinde yürütülen bu araştırmanın çalışma grubu, 2024-2025 akademik yılında Selçuk Üniversitesi Eğitim Fakültesi öğrencileri ve formasyon eğitimi alan diğer öğretmen adaylarını içeren toplam 223 gönüllü öğrenciden oluşmaktadır. Çalışma grubu, uygun örnekleme ile belirlenmiştir. Araştırma verileri, Kişisel Bilgi Formu, Mantıksal Düşünme Ölçeği, Yaratıcı Düşünme Eğilimi Ölçeği ve Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği kullanılarak Google Form yardımıyla toplanmış ve çoklu doğrusal regresyon tekniği ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre hem mantıksal düşünme becerisinin hem de yaratıcı düşünme eğiliminin birlikte eleştirel düşünme becerisini yordadığı bulunmuştur. Mantıksal düşünme becerisinin daha önemli yordayıcı olduğu araştırmada katılımcıların eleştirel düşünme puanlarının yaklaşık %67’sinin mantıksal düşünme becerisi ve yaratıcı düşünme eğilimi tarafından açıklandığı belirlenmiştir. Bütün gruptan elde edilen sonuçlara paralel şekilde alt gruplarda da mantıksal düşünme becerisinin daha önemli yordayıcı olduğu görülmüştür. Cinsiyet, yaş ve fakültelerine göre farklı gruplardaki katılımcıların eleştirel düşünme puanlarının mantıksal düşünme becerisi ve yaratıcı düşünme eğilimi tarafından %64’ün üzerindeki oranlarda açıklandığı ortaya konulmuştur.
Keywords : Eleştirel düşünme, mantıksal düşünme, yaratıcı düşünme, çoklu doğrusal regresyon

ORIGINAL ARTICLE URL