OLAY YERİ İNCELEMEDE ÇAĞDAŞ YAKLAŞIMLAR: GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE TEKNİKLER VE YENİ TEHDİTLER

Authors : Niyazi Umut Akıncıoğlu

Pages : 22-35

View : 99 | Download : 144

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Review Paper

Abstract :ÖZ Bu çalışma, olay yeri incelemesinin tarihsel temellerinden başlayarak günümüzde ulaştığı ileri teknolojik boyuta kadar geçirdiği dönüşümü incelemekte ve böylece adli süreçlerde maddi gerçeğe ulaşmada kilit bir işlev üstlenen bu disiplinin çok katmanlı ve dinamik karakterini gözler önüne sermektedir. Olay yeri inceleme uygulamaları, Locard’ın meşhur “Değişim Prensibi” ekseninde fail, mağdur ve suç mahalli arasındaki bağlantıları somut kanıtlarla ispatlanabilir hale getirmeyi hedefleyerek, ceza muhakemesinin ilk ve belki de en kritik basamağını oluşturmaktadır. Tarihsel süreçte parmak izi tozu kullanımı, fotoğrafla ve krokiyle belgeleme, manuel delil toplama gibi klasik yöntemler pek çok olayın aydınlatılmasına önemli katkılar sağlamakta; ancak insan faktörüne aşırı bağımlı olmaları nedeniyle delil kaybı, kontaminasyon ve hatalı yorum riskleriyle ciddi sınırlılıklar da barındırmaktadır. Günümüzde ise olay yeri inceleme pratiği, 3 boyutlu lazer tarama, fotogrametri, insansız hava araçları (İHA) ve yapay zekâ tabanlı analizler gibi ileri düzey teknolojiler sayesinde köklü bir değişim geçirmektedir. Bu modern yöntemler yalnızca olay mahallini milimetrik hassasiyetle dijital ortama aktarmakla kalmamakta; aynı zamanda delil zincirinin kesintisiz ve güvenilir biçimde korunmasını sağlayarak adil yargılanma hakkının teminat altına alınmasına da katkıda bulunmaktadır. Öte yandan adli genetik soy analizi ve geniş ölçekli biyometrik veri tabanları, kimliği bilinmeyen şüphelilerin tespitinde adeta devrim niteliğinde ilerlemeler sunmakta; ancak bu gelişmeler, beraberinde mahremiyet ve temel haklar bağlamında yeni etik ve hukuki tartışmaları da getirmektedir. Ayrıca dijitalleşmenin etkisiyle “olay yeri” kavramı artık yalnızca fiziksel mekânlarla sınırlı kalmamakta; bulut tabanlı veri depoları, mobil cihazlar ve sosyal medya hesapları modern soruşturmaların yeni analiz sahalarına dönüşmektedir. Çalışma, böylesine bir dijital çağda, teknolojinin gerçek anlamda adaletin hizmetinde olabilmesi için hukuk devleti ilkeleri, insan hakları ve hesap verebilirlik mekanizmalarıyla sıkı biçimde çerçevelenmesi gerektiği sonucuna ulaşmaktadır.
Keywords : Kriminoloji, Kriminalistik, Güvenlik, Teknoloji, Yapay Zekâ

ORIGINAL ARTICLE URL