1918-1920. YILLAR AZERBAYCAN CUMHURİYETİ DÖNEMİ BASININDA YER ALAN TÜRK YAZARLARI

Authors : Elmeddin Guliyev

Pages : 169-179

Doi:10.30563/turklad.1623434

View : 68 | Download : 38

Publication Date : 2025-06-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkiye ve Azerbaycan, ortak tarihe, dile ve kültürel mirasa sahip iki dost ve kardeş ülkedir. Bu bağlamda asırlardır süregelen kültürel etkileşim edebiyat alanında da kendini göstermiş, iki ülkenin edebiyat ve basın ortamları karşılıklı etkileşimlerle zenginleşmiştir. Özellikle 1918-1920 yıllarında var olan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti döneminde bu ilişkiler daha da güçlenmiş, Azerbaycan basınında Türk yazarların yer alması dikkat çekici bir olgu haline gelmiştir. Azerbaycan Halk Cumhuriyeti, 28 Mayıs 1918\\\'de kurulmuş ve bölgede ilk parlamenter cumhuriyet modelini oluşturmuştur. Devletçilik geleneklerinin oluşmasıyla birlikte bu dönemde basın ve edebiyat da gelişmiş, ulusal kimliğin ifade aracı haline gelmiştir. Azerbaycan basını bu yıllarda hem ülke içindeki sosyo-politik süreçleri ele almış hem de dış edebiyat ve kültürel bağların güçlenmesine katkıda bulunmuştur. Cumhuriyet döneminde Azerbaycan basını, milli ideolojinin güçlendirilmesi, aydınlanmanın yaygınlaştırılması ve bağımsızlık fikirlerinin yaygınlaştırılmasında önemli rol oynamıştır. Bu dönemde çıkan gazete ve dergilerde sadece yerel yazarlar değil, Türkiye\\\'nin tanınmış yazarları da eserlerini yayımladılar. O dönemde Azerbaycan basınında eserleri yayımlanan Türk yazarlar arasında Mehmet Emin Yurdakul, Feyzullah Sacid, Rövşen Eşref Bey, Arif İrfan Gareosman, Hilal Sahir, İbrahim Şakir, Ahmed Hikmet, Ali Suad, İsmail Hikmet gibi isimler yer almaktadır. Yazıları Azerbaycan toplumunda milli şuurun güçlenmesine, Türklük ve bağımsızlık fikirlerinin yayılmasına hizmet etmiştir. Bu yazarların eserlerinde ve makalelerinde vatanseverlik, ulusal bağımsızlık, Türk birliği, kültürel mirasın korunması gibi temalar ön plana çıkmıştır. Azerbaycan Cumhuriyeti döneminde yayınlanan gazetelerde yazılarının yer alması, Azerbaycan ile Türkiye arasındaki edebi bağların güçlendiğini ve ortak değerlerin korunduğunu gösteren önemli bir olaydır. Böylece 1918-1920 yıllarında Azerbaycan basınında Türk yazarların yer alması, sadece edebi bağları değil, aynı zamanda basın aracılığıyla milli ideallerin ve hürriyet hareketinin karşılıklı etkileşimini de ortaya koymuştur. Bu dönem, Azerbaycan ile Türkiye\\\'nin kültürel bütünleşmesinde önemli bir aşama olmakla kalmayıp, aynı zamanda iki ülke arasında günümüze kadar devam eden edebi ve kültürel işbirliğinin de temelini oluşturmuştur.
Keywords : Cumhuriyet, Osmanlı Türkleri, milli basın, edebiyat, istiklal

ORIGINAL ARTICLE URL