ALTUN YARUK SUDUR METNİNDE NİRVĀṆA VE ON DHARMA

Authors : Kübra Telci, Hacer Tokyürek

Pages : 181-203

Doi:10.30563/turklad.1634690

View : 114 | Download : 80

Publication Date : 2025-06-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Budizm, yaşamın temel gerçeklerini anlamak ve aydınlanmaya ulaşmak üzerine kurulu bir yoldur. Nirvāṇa bu yolun nihai amacıdır. Bu yolda nirvāṇa ve ona bağlı olan on dharma düşüncesi önemli bir yere sahiptir. Budist düşünceye göre on dharma canlının doğru yolda ilerlemesini sağlayan rehber niteliğindedir. Tathāgatalar (Buddhalar) tarafından açıklanan nirvāṇa kavramında bu on temel özelliğe vurgu yapılır. Bu on özellik, Buddhaların aydınlanma durumunu ve hakikati nasıl idrak ettiklerini açıklar. Bunlar canlının mutlak gerçekliğe yani nirvāṇaya nasıl ulaşabileceklerini gösterir. Buddhaların aydınlanma yoluyla hakikatin doğasını ve nihai huzuru nasıl kavradıklarını ifade eder. Buddhalar, bu on dharma sayesinde bireysel ve evrensel gerçeklik arasında tam bir uyum sağlar. Ayrıca onlar aydınlanmış canlılar olarak diğer tüm canlılara bu on dharma ile rehberlik etmeyi amaçlar. Nirvāṇa, yalnızca bir durumu değil, tüm varoluşun dönüşümünü ve hakikatin tam bir idrakini ifade eder. O, doğum ölüm döngüsünden kurtuluşun anahtarıdır. Canlıya acıdan kurtulmanın mümkün olabildiğini gösterir. Aynı zamanda canlı nirvāṇaya ulaştığında tam bir özgürlük elde ederek zirveye ulaşır. Canlı nirvāṇa ve ona bağlı on dharmayı benimseyerek hem kendi için hem de Mahāyāna ekolüne göre çevresindeki diğer canlıları olumlu yönde dönüştürür ve canlının bilinçli, uyumlu ve anlamlı bir yaşam sürmesine katkı sağlar. Bu sayede de canlının hem kendi hem de çevresi üzerinde sorumluluk bilinci artar. Bu sorumlulukları yerine getiren canlı huzur durumu olan nirvāṇaya ulaşır. Bu çalışmada, Altun Yaruk Sudur metninde geçen nirvāṇa kavramı ve nirvāṇa kavramını ifade eden tüm terimler tespit edilecek ve bu terimlerin anlamsal özellikleri ayrıntılı bir biçimde analiz edilecektir.
Keywords : Eski Uygurca, Altun Yaruk Sudur, nirvāṇa, on dharma.

ORIGINAL ARTICLE URL