KAZAK TÜRKÇESİNDE “QOY/ĞOY” ENKLİTİĞİ -Kullanılış, İşlev ve Anlam Bakımından-

Authors : Nergis Biray

Pages : 23-38

Doi:10.30563/turklad.1645238

View : 87 | Download : 73

Publication Date : 2025-06-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Farklı çalışmalarda kuvvetlendirme edatı, enklitik, kiplik parçacığı gibi değişik terimlerle karşılanan ve son zamanlarda “parçacık” olarak adlandırılan sözcükler, tek başlarına sözlük anlamına sahip olmayan, cümle yapısı içinde sözcükler arasında ilgi kurarak sözcüğün, sözcük gruplarının veya cümlenin anlamını açıklama, şüphe, kabul etme, alay etme, sınırlandırma, kuvvetlendirme, pekiştirme gibi ek anlamlarla tamamlamaya yarayan bağımsız unsurlar, dil bilgisi konularında olduğu kadar Türk lehçeleri arasında yapılan aktarmalarda da önemli bir yer tutmaktadır. Kazak Türkçesinde “demevlik, demevlik şılav” terimi ile adlandırılan bu sözcükler, belirttiğimiz özellikleri sebebiyle edatlardan farklı bir grupta yer almakta, Kazak gramerlerinde de kömekşi sözder/yardımcı sözcükler içerisinde değerlendirilmektedir. Bu tür sözcükler, tek başlarına cümle öğesi olamaz, sözcük, sözcük grupları veya cümleye ek anlam katarlar. Duygusal anlam yanında kiplik veya enklitik işleviyle de sözcük, sözcük grubu veya cümlelerde yer alan bu dil yapıları, farklı işlevleriyle metnin anlamı içerisinde önemli bir yere sahiptirler. Kazak dil bilimcileri bu dil birliklerini anlamları yönünden ele almışlar, işlevlerine göre sınıflandırmışlardır. Bu makalede Kazak Türkçesinde kullanılan ve yukarıda bahsedilen dil birliklerinden olan “qoy/ğoy” sözcüklerinin işlevleri ve eklendikleri sözcük grubu ve cümleye kattıkları anlam Kazak dil bilimcilerinin görüşlerinden de hareketle ele alınmakta, Kazak Türkçesiyle yazılmış gramerler ve farklı eserlerden tarama yoluyla elde edilen örneklerden hareketle incelenmektedir.
Keywords : Kazak Türkçesi, parçacık, demevlik şılav, enklitik, qoy/ğoy

ORIGINAL ARTICLE URL