ÇAĞATAY ŞAİRİ ŞÂHÎ’NİN (ö. 1506-07) DİVANININ DEĞERLENDİRİLMEMİŞ BİR NÜSHASI ÜZERİNE

Authors : Gülser Ersoy
Pages : 357-391
Doi:10.30563/turklad.1777481
View : 61 | Download : 86
Publication Date : 2025-12-20
Article Type : Research Paper
Abstract :XV. asır Çağatay sahası şairlerinden biri olan Mes’ud Mirza (ö. 1506-07) Şâhî mahlası ile Türkçe şiirler kaleme almıştır. Şâhî’nin India Office kütüphanesinde (Londra) Turki Ms 23 ve Turki Ms 25 numaralarda kayıtlı olan Türkçe divanının iki nüshası Eckmann tarafından tanıtılmıştır. Şairin divanına ait bir diğer nüsha İran Devlet Kütüphanesi (Kitâb-hâne-yi Devlet-i ‘Aliyye-yi Îrân) 2205 numarada kayıtlı olup Kılıç tarafından tanıtılmıştır. İlgili nüshanın şairin henüz hayatta iken istinsah edilmiş olması nüshayı ayrıca önemli kılan bir husustur. Bibliotheque National Supp. (Paris) Turc 295 numarada kayıtlı mecmuada Şâhî’ye ait 86 şiir Aslan tarafından tanıtılıp değerlendirilmiştir. Bu çalışma; Londra, İran ve Paris’te bulunan ve değerlendirilen biri mecmua üçü divan toplam dört yazmanın dışında Cambridge Üniversitesi Queens’ College kütüphanesi Ms 9 numarada kayıtlı yazmanın 20b-135b yaprakları arasında yer alan Şâhî divanını tanıtmak amacını taşımaktadır. Diğer nüshalarla karşılaştırıldığında 195 gazel, 2 tahmis ve 86 rubainin yalnızca Cambridge Üniversitesi nüshasında olduğu görülmektedir. Çalışmada yukarıda bahsi geçen yazmalara kısaca değinilecek ve ardından Şâhî divanının Cambridge nüshasının kodikolojik açıdan tavsifi yapılacaktır. Akabinde klasik Çağatay Türkçesi dil özelliklerinin hâkim olduğu eserin belirgin fonolojik ve morfolojik özelliklerine değinilecek ve son olarak da sadece Cambridge Üniversitesi nüshasında bulunup diğer nüshalarda mevcut olmayan gazellerin matlaları, tahmislerin ilk iki mısraı ve rubailerin tamamı verilecektir. Böylelikle diğer nüshalarda olmayan şiirlerin çokluğu da ilgililerin dikkatine sunulmuş olacaktır.
Keywords : Çağatay Türkçesi, Cambridge Üniversitesi Queens’ College kütüphanesi, Şâhî divanı, dil özellikleri.

ORIGINAL ARTICLE URL