Dini Özgürleşme mi, Dinden Özgürleşme mi? Locke ve Marx Momenti

Authors : Olkan Senemoğlu

Pages : 846-866

Doi:10.33712/mana.1767236

View : 43 | Download : 23

Publication Date : 2025-10-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, John Locke ve Karl Marx’ın din ve özgürlük kavramlarına ilişkin yaklaşımlarını karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Locke, dini bireysel vicdanın bir alanı olarak değerlendirirken hoşgörüyü özgür toplumların temel ilkesi olarak görür; devletin dini alanlardan tamamen çekilmesini savunur. Marx ise dini, toplumsal yabancılaşmanın ve ekonomik sömürünün ideolojik bir tezahürü olarak değerlendirir; ona göre gerçek özgürlük, yalnızca dinin değil, dinin ortaya çıkmasına neden olan maddi-toplumsal koşulların dönüşümüyle mümkündür. Makale, bu iki yaklaşımı \\\"dini özgürleşme\\\" (Locke) ve \\\"dinden özgürleşme\\\" (Marx) ikiliği üzerinden tartışmakta, modern seküler toplumlarda din-devlet-birey ilişkilerinin nasıl yapılandırılması gerektiği üzerine eleştirel bir tartışma yürütmektedir. Locke’un birey merkezli özgürlük anlayışı, dinin ideolojik boyutunu göz ardı etme riskini taşırken; Marx’ın yapısal dönüşüm perspektifi ise bireyin inanç alanındaki öznelliğini aşırı genelleştirme tehlikesi barındırır. Locke’un birey merkezli ve akılcı özgürlük anlayışının sınırlılıkları ile Marx’ın yapısal dönüşüm perspektifinin güncel geçerliliği bu çerçevede sorgulanmaktadır. Çalışmada birincil kaynaklara dayalı analiz yöntemi benimsenmiş ve düşünürlerin özgürlük, din, devlet ve ideoloji eksenindeki kuramsal çerçeveleri karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.
Keywords : Locke, Marx, Dini Özgürleşme, Dinden Özgürleşme, Devlet

ORIGINAL ARTICLE URL