VESAYETTEN DİRENİŞE: TÜRK SİYASETİNDE ASKERÎ MÜDAHALELERİN EVRİMİ

Authors : Mutlu Sesli, Rahmi Özer

Pages : 41-59

View : 79 | Download : 122

Publication Date : 2025-07-08

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyeti siyasi tarihinde 1960 yılından itibaren yaşanan askeri darbelerin siyasal sistem üzerindeki etkilerini ele almaktadır. 27 Mayıs 1960 darbesiyle başlayan bu müdahaleler süreci; 12 Mart 1971 muhtırası, 12 Eylül 1980 darbesi, 28 Şubat 1997 post-modern darbesi ve 15 Temmuz 2016’daki başarısız darbe girişimiyle devam etmiştir. Her bir müdahale, yalnızca hükümetlerin görevden uzaklaştırılmasıyla sınırlı kalmamış; aynı zamanda anayasal düzenin değişmesi, siyasal partilerin kapatılması, siyasetçilere yasaklar getirilmesi gibi yapısal dönüşümlere de neden olmuştur. Askeri müdahaleler, Türkiye’de demokratikleşme sürecini kesintiye uğratmış; halkın siyasi katılımını sınırlamış ve siyaset üzerinde kalıcı etkiler bırakmıştır. Özellikle 1980 darbesi sonrası hazırlanan 1982 Anayasası, askeri vesayetin kurumsallaşmasına zemin hazırlamıştır. 15 Temmuz 2016 darbe girişimi ise halkın doğrudan direnişiyle bastırılmış, bu olay Türkiye’nin darbelerle yüzleşmesinde yeni bir dönemin başlangıcı olmuştur. Çalışma, tarihsel olaylar üzerinden askeri müdahalelerin kısa ve uzun vadeli etkilerini inceleyerek, Türkiye’de demokrasinin darbelerle nasıl şekillendiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca bu çalışma, Türkiye’nin askerî müdahalelerle şekillenen siyasal tarihinin analizini yaparak, gelecekte demokrasinin askeri ya da sivil her türlü müdahaleye karşı dirençli hale getirilmesi için gerekli olan siyasal kültürün, hukukun ve kurumsal yapının önemini vurgulamaktadır.
Keywords : Askeri darbe, Siyaset, Hükümet, Halk.

ORIGINAL ARTICLE URL