II. DÜNYA SAVAŞINDA TARAFSIZLIK EKONOMİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Authors : Bengü Doğangün Yasa
Pages : 1624-1650
Doi:10.17130/ijmeb.1633460
View : 131 | Download : 226
Publication Date : 2025-12-25
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışma, Türkiye’nin, yüksek katılımlı bir savaşta tarafsız kalabilme amacıyla oynadığı iktisadi rolü, savaşa katılan tarafların algı ve eylemleri çerçevesinde gösterilen esneklik ve değişim bağlamında inceleyerek dinamik biçimde ele almayı hedeflemektedir. Bu amaç doğrultusunda II. Dünya Savaşı ile ilgili yazılan savaş ekonomisi literatürüne, tarafsız ekonomiler bağlamında katkı sunmayı amaçlamaktadır. Çalışmada izlenen metodoloji, arşiv materyallerine de atıfta bulunarak tarafsızlık ekonomisinin genel öğelerini tümevarımsal olarak araştırmaktır. Çalışmanın çıkış noktasını, II. Dünya Savaşı’nda tarafsızlık ekonomisi üzerine yapılan çalışmalar içerisinde Türkiye’nin eksikliği teşkil etmektedir. Çalışmada savaş kaynaklı uluslararası gelişmelerin nasıl algılandığı ve bu gelişmelere yönelik verilen tepkiler iktisadi düzlemde incelenmiştir. Türkiye’nin tarafsız kalmasını sağlayan ilkeler ekonomik bir temelde analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda Cumhuriyetin kuruluş sürecinde elde edilen iktisadi kazanımların korunması isteği uygulanan tarafsızlık ekonomisinin temel öğesi olmuştur. Savaşa katılan taraflarla yapılan ticaretin denge içerisinde sürdürülmeye çalışılması, tarafsız ekonomilerin oluşturduğu bileşik modelin temel niteliği olarak Türkiye tarafından da uygulanmıştır. Stratejik bir ihraç ürünü olarak krom ticaretinin bu dengenin sağlanması sürecinde oynadığı merkezi rol ise Türkiye’nin tarafsızlık ekonomisinin en önemli öznel boyutunu oluşturmuştur. Türkiye bu ticaretin şartlarını kendi iktisadi çıkarları doğrultusunda belirlemeye çalışmıştır. Savaşın değişen güç dengelerine uyumlu biçimde, sınai yatırımlara dair yapılan iş birliklerinde Almanya’nın yerine İngiltere’nin geçmesi öznelliği tamamlayan bir diğer öğe olmuştur.
Keywords : II. Dünya Savaşı, Savaş Ekonomisi, Tarafsızlık Ekonomisi, Krom Ticareti.

ORIGINAL ARTICLE URL