DİJİTAL GÜMRÜK VE VERGİLENDİRME: TÜRKİYE – AB – ÇİN KARŞILAŞTIRMASI

Dijitalleşmenin toplumsal ve ekonomik hayatın tüm katmanlarına hızla yayıldığı günümüzde, devletlerin hem vergilendirme yapıları hem de uluslararası ticarette kritik rol oynayan gümrük süreçleri bu dönüşümün en belirgin şekilde hissedildiği alanlar hâline gelmiştir. Vergilendirme, devletin kamu gelirlerini toplamak üzere uyguladığı temel mali yükümlülükleri; gümrük işlemleri ise ülkeler arasındaki mal hareketinin düzenlenmesine yönelik denetim ve kontrol mekanizmalarını ifade etmektedir. Dijital teknolojilerdeki gelişmeler, bu iki alanın daha hızlı, daha şeffaf ve daha etkin bir yapıya kavuşturulmasını gerekli kılmış; böylece vergi yönetimi ve gümrük süreçleri dijital dönüşümün merkezinde konumlanmıştır. Bu çalışmanın amacı, gümrük ve vergilendirme süreçlerinin dijitalleşmesi sürecinde Avrupa Birliği (AB), Çin ve Türkiye’nin bu alanda yaptıkları çalışmaları ortaya koymak ve bunları birbiriyle karşılaştırmak yoluyla Türkiye’nin dünya ekonomisine uyumu ve bütünleşmesi konusunda olumlu ve olumsuz yönlerini belirlemek ve öneriler sunmaktır. AB dijital vergi ve gümrük alanında aşamalı ve iş birliğine dayalı bir model benimserken, Çin yapay zekâya dayalı daha kapalı ve yüksek bütünleşme içeren bir sistem kurmuştur. Türkiye ise önce hızlı ve tek yönlü adımlar atmış, ardından OECD standartlarına uyum sağlayan bir sürece yönelmiştir. Bu durum, Türkiye’nin küresel dijital sistemlerde güçlü olabilmesi için uluslararası standartlarla uyumlu, daha kapsamlı bir strateji geliştirmesi gerektiğini göstermektedir.