BARACK OBAMA’NIN BAŞKANLIK DÖNEMLERİNDE TÜRKİYE-ABD İLİŞKİLERİNİN NEOKLASİK REALİZM PERSPEKTİFİNDEN ANALİZİ

Authors : Mehmet Alperen Önal, Mustafa Onur Tetik

Pages : 109-130

View : 68 | Download : 43

Publication Date : 2025-07-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Barack Obama’nın başkanlık dönemlerinde Türkiye-ABD ilişkilerinde yaşanan değişimleri Neoklasik Realizm çerçevesinden ele almaktadır. Neoklasik Realizm perspektifinden, devletlerin dış politikalarını yalnızca uluslararası sistemin yapısı ile değil, aynı zamanda iç dinamikler ve karar alıcıların algıları üzerinden değerlendirmek mümkündür. Makalede, Türkiye’nin 2009-2016 yılları arasında ABD ile olan ilişkileri bu yaklaşım minvalinde incelenerek kuramsal bir çerçeveye oturtulmuştur. Türkiye-ABD ilişkileri, Soğuk Savaş sonrası dönemde yeniden tanımlanmıştır. Obama’nın başkanlık dönemine kadar inişli çıkışlı bir seyir izleyen ilişkiler Obama’nın ilk dönemi ile birlikte olumlu seyretmeye başlamış ve özellikle “model ortaklık” kavramı etrafında şekillenmiştir. Ancak özellikle İran’a yönelik ABD baskılarına karşı daha bağımsız bir dış politika izlenmesi ve ABD’nin İsrail ile yaşanan Mavi Marmara olayına verdiği tepki gibi durumlar bu dönemde ilişkilerde gerilime yol açmıştır. İkinci döneme gelindiğinde ise ilişkilerde keskin bir olumsuz kırılma yaşanmıştır. Suriye iç savaşı, PYD/YPG’ye verilen ABD desteği, Türkiye’de 2016 yılında yaşanan darbe teşebbüsü ve bu teşebbüsün planlayıcısı olduğu düşünülen FETÖ’nün ABD tarafından himaye edildiği algısı ilişkilerdeki yönetilebilir krizlerin ötesine geçmiştir. Türkiye’nin güvenlik endişeleri bu süreçte artmış, ABD’ye yönelik algıları olumsuz yönde etkilenmiş ve sistemden gelen sinyaller artık bir ara değişken olarak karar alıcılar tarafından ABD politikasının hilafına yorumlanmaya başlamıştır. Karar alıcıların algıları gibi ara değişkenler bu dönemde sistem kaynaklı bağımsız değişkenlerin Türkiye açısından politik çıktı üretmesinden daha belirleyici hale gelmiştir. Bu durum Obama sonrası döneme de sirayet ederek, ABD kaynaklı sistemik sinyallerin Türkiye’de karar alıcılar tarafından milli menfaatler açısından şüphe ile yorumlanması durumunu Amerikan liderliğinden bağımsız olarak görece kalıcı hale getirmiştir.
Keywords : Türk dış politikası, Türkiye-ABD ilişkileri, Neoklasik Realism, Barack Obama, karar alıcılar

ORIGINAL ARTICLE URL