Akademide Metrik Kültür Erozyonu ve Yükselen Anomaliler

Authors : Mehmet Fırat

Pages : 380-392

Doi:10.32329/uad.1670503

View : 89 | Download : 220

Publication Date : 2025-09-20

Article Type : Research Paper

Abstract :Özet: Goodhart Yasasına göre bir ölçü hedef haline geldiğinde, iyi bir ölçü olmaktan çıkar. Üniversiteler, küresel akademik yayıncılık oligopolünün yönettiği metrik kültür endüstrisine teslim olmuş görünmektedir. Bu endüstri, neoliberal piyasa mantığıyla, sorgulanmadan kabullenilmiş normatif gücü elinde bulunduran küresel akademik yayıncılık devlerinin eliyle ve üniversitelerin gönüllü desteğiyle akademik derinliği hızla değersizleştirmektedir. Lacan ve Žižek dilinde bu akademik yayıncılık oligopolü büyük Diğer’i temsil eder. Akademik performans değerlendirme ölçütlerinin bu küresel yayıncıların tekelindeki metriklere aşırı bağımlılığı, akademide bilimsel derinlik, akademik kültür, yetiştirme, topluma katkı ve en önemlisi de nitelikli eğitimin gölgede kalmasına neden olmaktadır. Bu durum, metriklerin dayattığı baskıya direnen akademisyenleri görünmez hale getirirken, Covid-19 ve yapay zekâ gibi günün trend konularında hiper üretken bir profil sergileyen ve birkaç yılda Nobel ödüllü bilim insanlarından daha fazla atıfa ulaşan TT anomalisini akademinin yeni yıldızı haline getirmiştir. Dahası, metrik ve etik arasında sıkışan editör ikilemi ve çarkın öğüttüğü mağdur yazar anomalilerinde de artış görünmektedir. Metrik türbülansındaki akademi bilimsel yenilik ve derinlikten uzak, yüzeysel üretimi teşvik eden, akademik erozyonun hızla yayıldığı bir görüntü sergilemektedir. Öbür tarafta, dünyayı değiştiren en önemli bilimsel çalışmalar (yapay zekâ modelleri, kuantum algoritmaları, RNA aşı teknolojileri, blokzincir protokolleri ve daha fazlası) arXiv ve Github gibi açık kaynak ve açık erişim platformlarda yayınlanmaktadır. Bu makalede, metrik kültürün yol açtığı erozyon ve onun sonucu olan anomaliler Lacanian kuramın eleştirel felsefesine dayalı tartışılmıştır. Metrik kültür erozyonuna karşı yavaş bilim hareketi gibi küresel çözüm önerilerinin yanında Türkiye’de geliştirilen DergiPark ve TR Dizin gibi ulusal akademik yayıncılık altyapıları ile Ulakbim’in atıf niyetleri analizi gibi girişimlerin önemi ortaya konmuştur. Makalede sunulan argümanlar ve incelenen anomaliler yükseköğretim politikalarının gözden geçirilmesi için de önemli ipuçları sunmaktadır.
Keywords : Metrik kültür, büyük Diğer, akademide metrik kültür erozyonu, akademik yayınlar

ORIGINAL ARTICLE URL